Kto dostanie 500 zł? Jak sprawdzić, ile nam się należy? Czy wsparcie otrzymuje tylko jeden rodzic, czy oboje? Gdzie otrzymać formularz zgłoszeniowy? Gdzie i w jakim terminie go składać? Co, jeśli rodzice są po rozwodzie i dzielą się opieką nad dzieckiem? Czy dostanie pieniądze rodzic, który uchyla się od opieki nad potomkiem? Oto niektóre z pytań, na które postaramy się odpowiedzieć.

Komu przysługuje?

Wsparcie przysługuje na drugie dziecko i każde kolejne – uwaga – niezależnie od dochodu rodziny. Świadczenia już na pierwsze dziecko dostanie rodzina, w której przychód na osobę nie przekracza 800 zł netto, a gdy w rodzinie jest dziecko niepełnosprawne – 1200 zł netto. W obu tych przypadkach rodzice będą musieli wykazać wysokość swoich dochodów, czyli zdobyć stosowne zaświadczenie.

Świadczenie wynosić będzie dla każdej rodziny 500 zł netto, czyli na rękę, i nie będzie od tej kwoty zabierany podatek. W następnych latach kwota wsparcia może ulec podwyższeniu, będzie to zależeć od wskaźnika inflacji.

Świadczenie wychowawcze nie będzie wliczane do dochodu, nie stracimy więc innych świadczeń, np. alimentów, zasiłków z pomocy społecznej czy dodatków mieszkaniowych.

Co zrobić?

Wniosek należy złożyć w swojej gminie – można to zrobić osobiście lub przez Internet. Dostępny jest gotowy formularz, który można znaleźć w Internecie i wydrukować. Formularz i jego pobranie będą bezpłatne. Uwaga na już pojawiających się w Internecie oszustów, którzy oferują wniosek i żądają za niego zapłaty. Wniosek taki będzie można także otrzymać w gminie.

We wniosku trzeba będzie podać dane osoby starającej się o świadczenie, dane drugiego rodzica oraz dane dzieci wraz z dodatkowymi zaświadczeniami i oświadczeniami, jeśli takie będą konieczne. W razie wątpliwości poinformuje nas o tym urzędnik. Do urzędu też należeć będzie zebranie wszelkich innych dokumentów, z wyjątkiem tego o dochodach. Procedura ma być uproszczona do minimum dla wnioskodawcy, nie powinno więc dochodzić do sytuacji, że to rodzice mają donosić rozmaite papierki.

Pieniądze mogą być wypłacane w gotówce albo przekazywane na konto bankowe. Gotówkę będzie mogła odebrać tylko osoba, która wnioskowała o świadczenie.

Gdzie i kiedy złożyć wniosek?

Wniosek składamy w swojej gminie. W miastach zajmą się tym np. ośrodki pomocy społecznej lub specjalne centra przygotowane do realizacji świadczeń socjalnych.

Program ma wystartować w kwietniu, choć niektóre samorządy, m.in. wrocławski, obawiają się, że nie zdążą przygotować się do jego realizacji. Rodziny natomiast mają od chwili startu programu trzy miesiące na złożenie wniosku – jest więc sporo czasu. Jeśli wniosek zostanie złożony w pierwszych trzech miesiącach od rozpoczęcia programu, rodzice dostaną wyrównanie od 1 kwietnia. Warto się więc jednak pospieszyć, ale uwaga: do programu będzie można przystąpić w dowolnym późniejszym czasie, z tym że pieniądze dostanie się wtedy później.

Jeśli niektóre samorządy nie zdążą się przygotować do rozpoczęcia programu 1 kwietnia, to wniosek o 500 zł będzie też można zgłosić w tym roku wyjątkowo do końca czerwca.

Wniosek o otrzymanie wsparcia z programu „Rodzina 500+” trzeba będzie składać co rok. Okres rozliczeniowy będzie trwał od 1 października do 30 września następnego roku. Wnioski na kolejne okresy będą przyjmowane już od 1 sierpnia danego roku. Dłuższy będzie jedynie pierwszy okres – rozpocznie się 1 kwietnia i trwać będzie do 30 września 2017 r. Dzięki temu rodzice nie będą musieli składać dwóch wniosków w roku, w którym program wejdzie w życie.

Rozwodnicy i „patchworkowcy”

Generalna zasada programu „Rodzina 500+” jest taka, że dotyczy on każdej polskiej rodziny. Wsparcie dostaną więc nie tylko rodzice biologiczni, ale także prawni i faktyczni opiekunowie dziecka. Nieistotny jest także stan cywilny rodziców – wsparcie dostaną rodzice rozwiedzeni, żyjący w związkach nieformalnych i rodziny niepełne. W przypadku rodziców rozwiedzionych 500 zł otrzyma ta osoba, która faktycznie opiekuje się dzieckiem. Jeśli rodzice dzielą się opieką, wsparcie zostanie podzielone sprawiedliwie, tzn. według stopnia zaangażowania w wychowanie dziecka: wysokość świadczenia będzie dzielona proporcjonalnie do liczby dni, w których rodzice opiekują się dzieckiem.

W przypadku tzw. rodzin patchworkowych, czyli gdy w jednej rodzinie wychowują się dzieci z poprzednich związków i co najmniej jedno wspólne, do programu zaliczone będą wszystkie dzieci. Wówczas świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko będzie uzależnione od kryterium dochodowego, a na pozostałe dzieci – bez względu na dochód.

Rodzice dzieci adoptowanych otrzymają wsparcie tak, jakby byli rodzicami biologicznymi.

Jak długo?

Świadczenie udzielane będzie do chwili ukończenia przez dziecko 18. roku życia. W sytuacji, gdy w rodzinie tylko jedno dziecko ma poniżej 18 lat, rodzina taka będzie traktowana jak rodzina z jednym dzieckiem.

Uwaga! Jeśli rodzina ma na utrzymaniu dziecko do 25. roku życia, będzie ono uwzględniane przy obliczaniu dochodu na osobę w rodzinie, co może sprawić, że jego młodsze rodzeństwo otrzyma wsparcie w ramach programu. Oczywiście, pod warunkiem, że rodzina spełni kryteria dochodowe. Brane będzie tutaj pod uwagę także to, czy dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i przysługuje im w związku z tym świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy lub zasiłek dla opiekuna.

Czy można będzie odebrać wsparcie?

Będzie to możliwe tylko w sytuacji, gdy pracownik socjalny albo np. szkoła zauważą, że pieniądze są marnotrawione. Rząd przyjął zasadę, że nie będzie ingerował w sposób wydawania tych pieniędzy, z wyjątkiem rażących naruszeń zasad programu. Wtedy u rodziny zostanie przeprowadzony wywiad środowiskowy i to urzędnicy zadecydują, czy trzeba danej rodzinie zamienić świadczenie w formie pieniężnej na pomoc rzeczową, np. w postaci jedzenia, ubrań, lekarstw itp., albo opłaty za przedszkole czy kolonie.

„Rodzina 500+” a rodziny na emigracji

Jeśli chodzi o rodziny polskie (lub jednego z rodziców) mieszkające poza granicami kraju, to obowiązuje nas unijna praktyka koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Nie wolno jednocześnie pobierać świadczeń w więcej niż jednym kraju. Jeśli więc ktoś pobiera podobne świadczenie np. na Wyspach Brytyjskich, w Polsce nie otrzyma wsparcia z programu „Rodzina 500+”.