Lato, upalne lato. Powoli zbliżamy się do 15 sierpnia, czyli do uroczystości Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, zwanej także świętem Matki Boskiej Zielnej. Zaczyna się czas, gdy w całej Polsce – zgodnie z odwieczną tradycją – po ukończeniu żniw i prac polowych odbywają się dożynki, podczas których dziękujemy Panu Bogu i rolnikom za plony ziemi. W tym roku sytuacja w rolnictwie jest wyjątkowa nie tylko z powodu długotrwałej suszy i anomalii pogodowych, które się dały we znaki rolnikom w wielu regionach Polski, ale również z powodu cen skupu produktów rolniczych oraz zagrożenia ASF.

Te wszystkie okoliczności uwzględnił Jan Krzysztof Ardanowski, nowy minister rolnictwa i rozwoju wsi, który jak zapowiedział – tak zrobił. Po kilku tygodniach urzędowania zaprezentował w imieniu rządu „Plan dla wsi”, uwzględniający aktualną sytuację w rolnictwie i problemy wsi. Ten plan jest oparty na trzech filarach: ochrona, wsparcie i rozwój. Od przyszłego roku państwo będzie dopłacało 1 mld 180 mln zł, a więc więcej niż dotąd, do paliwa rolniczego. Zostanie zwiększony do 100 litrów na hektar zwrot akcyzy i wprowadzone będzie dodatkowe paliwo dla rolników produkujących bydło.

Rząd zapowiada szybkie utworzenie Narodowego Holdingu Spożywczego, który wpłynie na stabilizację rynków rolnych. Będzie alternatywą dla firm przejętych w ramach szkodliwej prywatyzacji na początku okresu transformacji. Zostanie zapewniony organizacyjny i właścicielski udział rolników – producentów rolnych w firmach holdingowych, żeby nie tylko uzyskiwali dochody jako dostarczyciele surowca, ale też byli zainteresowani ich wynikiem finansowym. Rząd chce zapewnić rolnikom, szczególnie tym z mniejszych gospodarstw, bezpośredni udział w rynku konsumenckim przez rozszerzenie sprzedaży bezpośredniej i rolniczego handlu detalicznego.

Program „Zdrowa polska żywność” to zwiększenie pomocy w rozwijaniu produkcji żywności wysokiej jakości, szczególnie ekologicznej, tradycyjnej i regionalnej, która ma się stać rozpoznawalnym znakiem polskiego rolnictwa. Zostanie wprowadzone oznakowanie produktów rolnych wolnych od GMO.

Zapowiedziano również wsparcie rolnictwa na terenach górskich. W celu lepszego wykorzystania użytków zielonych zostanie wsparta hodowla bydła mięsnego, kóz i owiec. Będą wdrożone programy przeciw suszy oraz program poprawy żyzności gleb, w tym wapnowania, oraz polegający na zwiększeniu retencji wód i nawodnień w rolnictwie. W celu zwiększenia bezpieczeństwa żywnościowego Polski oraz wsparcia ochrony gleb białko paszowe z zagranicy będzie sukcesywnie zastępowane białkiem z produkcji krajowej.

Plan rządu obejmie zarówno rolników, którzy mają po kilka hektarów ziemi, jak i tych, którzy mają po 200 hektarów. Intencją rządzących jest, aby polscy rolnicy coraz śmielej i z sukcesem konkurowali z bogatymi koncernami zachodnimi. W tym celu zostały zapowiedziane działania o charakterze antymonopolowym, antykartelowym. Rząd będzie dążył do zwiększenia możliwości sprzedaży detalicznej płodów rolnych na lokalnych rynkach, w lokalnych sklepach.

Sytuacja producentów owoców jest poważna i cały czas toczą się rozmowy z przedstawicielami protestujących. Rząd planuje wzmocnienie pozycji rolników w tym łańcuchu dostaw. Rada Ministrów pracuje nad projektem ustawy, która ma wprowadzić zasadę umów kontraktacyjnych, obejmujących obie strony – zarówno dostawcę, jak i odbiorcę owoców czy warzyw. Obrót artykułami rolno-spożywczymi, a w szczególności owocami i warzywami, będzie się odbywał przez umowy kontraktacyjne, żeby również ci, którzy zajmują się skupem, gwarantowali rolnikom godziwe warunki skupu.

Polskie rolnictwo ma ogromny potencjał i ma szansę bycia lokomotywą wzrostu w gospodarce narodowej. „Plan dla wsi” to zapowiedź wyraźnych zmian. Oby jak najszybciej zostały wprowadzone w życie dla dobra Polski i Polaków.

Jan Maria Jackowski
Publicysta i pisarz, eseista, senator RP, www.jmjackowski.pl