Między nami

Niedawno ktoś napisał: już niedługo niewiele osób będzie rozumiało, o czym pisali Herbert, Miłosz czy Szymborska. I rzeczywiście. Bo chodzi nie tylko o nazwiska, zjawiska czy historyczne kamienie milowe, ale także o jakieś podstawowe przenośnie czy popularne określenia. A dotyczy to czasów współczesnych, niedawnej przeszłości. Może mnie jest trochę łatwiej się w tym poruszać, bo ktoś, kto zahacza życiorysem o II wojnę światową, ma więcej wiadomości o świecie po prostu z autopsji niż ten, kto urodził się nawet choćby w 1989 r. No ale nauka historii w szkole powinna to wszystko obejmować. I nawet o szczegóły powinno być łatwiej, bo to tak niedawno się działo, można jeszcze dotknąć żywych ran.

Refleksja nad upływającym czasem, nad sensem historii – to ludzki obowiązek, jeśli chodzi o naszą świadomość, żeby nie powiedzieć górnolotnie: polską świadomość. Skąd przyszliśmy, gdzie jesteśmy i dokąd idziemy – to trzy podstawowe pytania, na których powinno się opierać szeroko pojęte kształcenie.

A nie jest łatwo. Nie było łatwo. Sama pamiętam wyprawę na Węgry z zakładu pracy w dawnych czasach, gdy na takich wyjazdach handlowało się, czym popadnie, żeby tylko przywieźć coś atrakcyjnego do domu: jakiś ręcznik, kawałek salami albo fajną zabawkę dla dziecka. Na ulicach, w zaułkach odbywały się te konszachty i z koleżanką wstydziłyśmy się tego, a może nie umiałyśmy handlować, i starałyśmy się nie mówić głośno po... polsku. Bo to był jednocześnie wstyd – za Polskę.

I takie bywały perspektywy.

A teraz też czasami wydaje mi się, że to jakieś déja vu z tą zagranicą...