Gotycki kościół z XV wieku dedykowany Najświętszej Maryi Panny in Summo, czyli na Zamku, wzniesiono na dawnych, przedromańskich murach, w książęcej części grodu poznańskiego. W 2021 r., po 30 latach prac konserwatorskich, ponownie otwarto go dla potrzeb kultu.

Biskup Balcerek 31 maja podczas Sumy odpustowej powiedział: – Ponad 1050 lat temu na Wyspie Tumskiej w Poznaniu zbudowano kościół, w którym się teraz modlimy, jako pierwszy na ziemiach powstającego państwa polskiego. Zadedykowano go Maryi, Matce Bożej w tajemnicy Nawiedzenia. Jeszcze nim doszło do chrztu Mieszka I i jego dworu, Matka Boża „postawiła swoją nogę” na naszej ziemi. Rozpoczęła nawiedzenie w naszym narodzie.

Ksiądz biskup podkreślił: – Pierwsze nawiedzenie Maryi pośród nas i jego widomy znak – ten piękny kościół – stały się niejako kodem genetycznym naszego narodu. Pielęgnujmy ten dar. Od naszego osobistego zapraszania Maryi do naszego życia, naszych spraw, zależy wielkie zwycięstwo.

Profesor Hanna Kóčka-Krenz, która przez lata prowadziła w tym miejscu badania archeologiczne, wyjaśniła, że obecna świątynia Najświętszej Maryi Panny in Summo jest następczynią kaplicy pałacowej pierwszych Piastów. – Ta świątynia miała szczególny charakter, była to bowiem kaplica przeznaczona dla Mieszka I i jego chrześcijańskiej małżonki Dobrawy. Jak można sądzić z badań archeologicznych, właśnie z okazji jej przybycia do Polski została dobudowana do książęcego pałacu – powiedziała profesor. Specjalna instalacja wykonana na zewnątrz kościoła w skali 1:1 odzwierciedla zarys kaplicy i przeszłość tego miejsca.

Kościół Najświętszej Maryi Panny in Summo zbudowano w latach 1431-48 staraniem Kapituły Poznańskiej przy znacznej pomocy biskupa poznańskiego Andrzeja z Bnina. Został konsekrowany w 1448 r. Na przestrzeni wieków był kilkakrotnie odnawiany.