Tętno, czyli puls, możemy zmierzyć pulsoksymetrem lub domowym ciśnieniomierzem, ale tak naprawdę wystarczą nam do tego celu zegarek z sekundnikiem lub stoper i chwila skupienia. Najczęściej mierzymy puls na tętnicy promieniowej lewej ręki. W tym celu trzy palce prawej dłoni przykładamy w miejscu, gdzie przebiega ta tętnica na lewej ręce, czyli tuż nad nadgarstkiem od strony wewnętrznej. W taki sam sposób możemy zresztą zmierzyć puls na przeciwnej ręce. Gdy już znajdziemy miejsce, gdzie jest wyczuwalne delikatne pulsowanie, zaczynamy mierzenie czasu i liczenie uderzeń. Aby otrzymać liczbę uderzeń na minutę, wystarczy przeprowadzić pomiar przez 30 sekund, a wynik pomnożyć przez 2. Podczas mierzenia tętna zwracajmy też uwagę na to, czy uderzenia pulsu pojawiają się w równych odstępach czasu.

Tętno mierzymy w stanie spoczynku, czyli na siedząco, po kilku minutach odprężenia. Jeżeli chcemy jednak się przekonać, jak na nasze tętno wpływa wysiłek, możemy je zmierzyć po biegu, gimnastyce lub marszu pod górę. Wartość tętna spoczynkowego osoby dorosłej powinna się mieścić w przedziale 60-100 uderzeń na minutę. Są to jednak wartości orientacyjne, w wielu przypadkach bowiem prawidłowość tętna trzeba oceniać indywidualnie, z uwzględnieniem stanu zdrowia i ogólnej kondycji danej osoby.

Wysokość tętna informuje nas o częstotliwości bicia serca, czyli o pracy układu krążenia. Ten wskaźnik, podobnie jak wysokość ciśnienia tętniczego krwi, zmienia się w rytmie dobowym i zależy od różnych czynników. Tętno jest zwykle niższe tuż po przebudzeniu, wyższe w trakcie aktywności fizycznej, w sytuacji zdenerwowania lub silnego stresu. Wpływ na szybkość bicia serca mają również niektóre przyjmowane leki. Tętno zmienia się w ciągu naszego życia. Najszybsze, powyżej 100 uderzeń na minutę, występuje u noworodków i małych dzieci, wraz z wiekiem ulega spowolnieniu. Jeżeli wynik naszego pomiaru budzi wątpliwości, trzeba go powtórzyć kilka razy w pewnych odstępach czasu, pamiętając jednak, by miejsca pomiaru nie uciskać zbyt mocno.

Mierząc tętno na własny użytek, jesteśmy w stanie ocenić tylko jego częstotliwość i ewentualnie miarowość. Lekarz, analizując jeszcze inne cechy tętna, takie jak: wypełnienie, napięcie, chybkość, symetryczność, jest w stanie wyciągnąć wiele wniosków na temat pracy układu krążenia pacjenta.

Przyspieszony puls może być spowodowany nieprawidłową pracą serca, ale również innymi chorobami, takimi jak np. nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, anemia. Może być związany z wysiłkiem fizycznym, pobudzeniem emocjonalnym, spożyciem alkoholu lub napojów energetycznych. Przyspieszenie pulsu powoduje także infekcja i związana z nią podwyższona temperatura ciała. Zjawisko odwrotne – zbyt wolny puls może być wynikiem chorób serca, a także chorób neurologicznych, niedoczynności tarczycy, może być efektem przyjmowania niektórych leków, niedotlenienia lub wychłodzenia organizmu. Niskie wartości tętna zdarzają się u osób intensywnie uprawiających sport i w tym przypadku nie stanowi to patologii.

Jeżeli nieprawidłowa wartość tętna jest wynikiem konkretnej sytuacji, np. odwodnienia czy niedotlenienia, trzeba jak najszybciej usunąć tego przyczynę. Jeśli wraz z zaburzeniem pulsu pojawiają się inne dolegliwości, np.: duszność, omdlenie, ból w klatce piersiowej, trzeba skorzystać z pomocy medycznej. Ani zbyt szybki, ani zbyt wolny puls nie jest korzystny dla organizmu, może też być sygnałem wielu chorób.

Konsultacja: lek. med. Beata Zawadowicz, kardiolog