W życiu społecznym jest wiele zawodów, które są doceniane jako obdarzone zaufaniem społecznym i ich wymiar oceniany jest w kategoriach służby, a także niezwykłego powołania. Należy do nich wielowątkowo pojęta służba strażaków zawodowych, jak i ochotników. To, co czynią spotyka się z ogromnym szacunkiem, ale także z wymiernym podziękowaniem, czego dowodem od pięciu lat jest przyznawany Zachodniopomorski Krzyż Świętego Floriana.

Ks. Robert Gołębiowski: jak doszło do ustanowienia Kapituły Zachodniopomorskiego Krzyża Świętego Floriana?

Ks. Waldemar Szczurowski: Pomysł powstania Zachodniopomorskiego Krzyża Świętego Floriana powstał w trakcie przygotowania do uroczystości wprowadzenia relikwii św. Floriana do kościoła Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Policach – Jasienicy. Prace przygotowawcze rozpoczęły się w maju 2017 r. Myśl o powstaniu odznaczenia dla zachodniopomorskich służb, zrodziła się także z okazji 100-lecia Odzyskania Niepodległości, jak również w 73. rocznicę osiedlenia się pierwszych osadników z różnych stron Polski na Pomorzu Zachodnim. Akt erekcyjny ustanawiający powstania Kapituły ZKŚF wydał oraz podpisał abp Andrzej Dzięga, który także przewodniczył uroczystej inauguracji prac Kapituły. Natomiast pomysłodawcami Kapituły, a następnie także krzyża, jego wyglądu, kolorystyki, wstążki byli: st. bryg. Marek Gendek, Komendant Powiatowy PSP w Policach, który jest jednocześnie pomysłodawcą powstania odznaczenia, st. bryg. Kazimierz Lesisz, Komendant Miejski PSP w Szczecinie – dzisiaj już w stanie spoczynku, a także ks. kan. Waldemar Szczurowski, kapelan strażaków „archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej”.

Przybliżmy może najpierw charakterystykę samego Krzyża oraz kryteria dla kogo jest przyznawany?

Krzyż powstał na podstawie Krzyża maltańskiego i jest dwustopniowy: złoty (pozłacany) i srebrny (wykonany ze szlachetnego nierdzewnego materiału). Na jego planie, w centrum, znajduje się medalion św. Floriana, boczne ramionach ozdobione są gryfami zachodniopomorskimi, w przestrzeni pomiędzy nimi, a górnym ramieniem zwieńczonym płomieniem widnieją dwa elementy strażackie: bosak i toporek, a krzyż zawieszony jest na wstążeczce. Cztery ramiona symbolizują cztery cnoty: wierność, honor, wstrzemięźliwość i przezorność; barwy czerwieni-płomień oraz błękit –na ramionach krzyża – symbolizują żywioły do walki z którymi powołani zostali strażacy; czerwień symbolizuje – ogień, a barwa błękitna – wodę. Wstążka jest w kolorze czerwono--błękitnym przedzielona białym paskiem Krzyż Świetego Floriana jest wręczany strażakom, kominiarzom, piekarzom, których patronem jest św. Florian oraz osobom zasłużonym dla pożarnictwa. W roku zawiązania się Kapitały ZKŚF, mieliśmy zaszczyt odznaczać ostatnich żyjących założycieli OSP i Korporacji Kominiarzy – pionierów naszego województwa.

Jaka jest procedura wyboru kandydatów do wręczenia Krzyża?

Odznaka Zachodniopomorskiego Krzyża św. Floriana występuje w trzech stopniach: a) Odznaka Srebrna – stanowi pierwsze w kolejności odznaczenie, b) Odznaka Złota – nadawana jako drugie w kolejności odznaczenie; otrzymuje je kandydat, który otrzymał wcześniej Odznakę Srebrną, oraz Odznaka – Zachodniopomorski Wielki Krzyż Świętego Floriana. Odznaka Srebrna przyznawana jest po 25 latach służby natomiast Odznaka Złota po 50 latach służby. Wręczenie Odznaki powinno mieć charakter uroczysty, podkreślający osiągnięcia i zasługi osób fizycznych i innych podmiotów, którym Odznaka została nadana. Wręczenia odbywają się podczas wojewódzkich, powiatowych, gminnych uroczystości Dni Strażaka, w święta państwowe oraz podczas akademii w zakładach, w których funkcjonuje Zakładowa czy Wojskowa Straż Pożarna. Odznakę wręcza się także osobom fizycznym wraz z dyplomem arcybiskupa metropolity szczecińsko-kamieńskiego i legitymacją dokumentującą jej przyznanie. W tym roku w maju po raz kolejny wręczaliśmy Krzyże podczas uroczystości poświęcenia kaplicy św. Floriana, z figurą świętego gaszącego ogień w bazylice św. Jakuba w Szczecinie.

Ile osób lub instytucji otrzymało do tej pory Medal Świętego Floriana?

Przez pełne pięć lat istnienia Kapituły, do sierpnia 2023 r., odznaczono: 33 Sztandary Złotym Krzyżem, a Srebrnym 335 osób. Wśród odznaczonych są zarówno kominiarze, strażacy OSP i PSP, leśnicy, strażacy Wojskowych Straży Pożarnych i Zakładowych Straży Pożarnych. W tym kontekście pragnę przypomnieć, że Krzyż jest wyróżnieniem dla instytucji, osób, które pełnią czynną służbę w PSP i OSP, lub będącymi w stanie spoczynku, którzy przez swoją postawę i dawane świadectwo wspierają strażaków i ich rodziny w trudnych sytuacjach życiowych lub materialnych. Jest także przyznawany dla podmiotów i osób wspierających służbę w zakresie bezpieczeństwa pożarowego, jak i ratownictwa medycznego we współpracy z jednostkami PSP i OSP. Należy zaznaczyć, że może być przyznawany społecznościom na Sztandar, osobom wspierającym służbę strażaków a nie będących członkami PSP lub OSP oraz instytucjom prowadzącym działalność charytatywną.