Tomasz Strużanowski: Znamy się od wielu lat, w osobistych kontaktach zwracamy się do siebie po imieniu. Czy możemy w taki sposób przeprowadzić i opublikować tę rozmowę?

Ks. Michał Rogoziński: Oczywiście.

Skąd pomysł i potrzeba napisania powieści? Zawsze lubiłeś pisać? W szkole tworzyłeś wzorcowe wypracowania z polskiego, czy dopiero później coś Cię w pewnym momencie zainspirowało?

Od kilku lat nosiłem się z zamiarem napisania książki. Lubię czytać, szczególnie wciągające historie. W szkole miałem szczęście do dobrych polonistek, które zaszczepiły we mnie miłość do literatury. W szkole średniej (a chodziłem do Liceum Katolickiego w Pelplinie) brałem udział w szkolnym konkursie literackim i udawało mi się go wygrać. Zostałem redaktorem naczelnym szkolnej gazetki, mając tym samym na co dzień kontakt z twórczością uczniów. To był piękny czas. Gdy nadeszła pandemia, w 2020 r. rozpocząłem pracę nad „Dekretem”. Pierwsze rozdziały ukazywały się w moich mediach społecznościowych, aby nieco umilić ludziom ten trudny czas, z którym wszyscy się zmagaliśmy. Po kilku tygodniach porzuciłem jednak ten projekt, dając mu nieco oddechu. Co chwilę jednak byłem motywowany przez znajomych, aby pisać dalej i postarać się o wydanie książki. Do tematu powróciłem we wrześniu zeszłego roku. Szczęśliwie udało się ukończyć powieść i dzisiaj mogę ją z dumą oddać w ręce czytelników.

Ile w „Dekrecie” jest realiów, a ile fikcji? Czy ktoś z Twojego otoczenia odnajdzie siebie samego w którymś z bohaterów? Czy zawarłeś w powieści jakieś swoje przeżycia?

Od samego początku założyłem, że „Dekret” będzie powieścią fikcyjną. Jej bohaterowie nie mają odzwierciedlenia w realnym świecie. Oczywiście, miałem pewne inspiracje, ale potraktowałem je w dość luźny sposób. Pierwsi czytelnicy dostrzegli, że w powieści można mnie zauważyć, np. w zainteresowaniach głównego bohatera ks. Pawła. Podobnie jak ja jest on wielkim kinomanem oraz grywa w golfa. Natomiast w przeciwieństwie do niego nie jestem wielkim fanatykiem mrożonej herbaty ani nie jeżdżę smartem. Ksiądz Marek z kolei choruje na cukrzycę, z którą i ja się borykam. Co do moich przeżyć, to z pewnością można do nich zaliczyć katechezę w przedszkolu i lekcję o św. Janie Pawle II, którą poprowadził ks. Paweł. Podobnie jak on przemierzałem również szpitalne korytarze w mojej pierwszej parafii, udzielając chorym sakramentów. Są też inne drobne podobieństwa, jak chociażby kapłan wspominany przez głównego bohatera powieści, który rokrocznie analizował, kto złożył mu życzenia z okazji urodzin, a kto nie. Jednak w dużej mierze bohaterowie mojej powieści są postaciami fikcyjnymi.

Przedstawione przez Ciebie życie na warszawskiej plebanii wygląda sielankowo. Świetny proboszcz, który nie ma w sobie nic z despoty, lubiący się nawzajem i wspierający się wikariusze, dogadzająca ich podniebieniu i matkująca im gospodyni. W życiu kapłańskim to norma czy wyjątek?

Mogę powiedzieć o swoich doświadczeniach z 13 lat kapłaństwa, a jestem obecnie wikariuszem w trzeciej parafii. Jest różnie. Tam, gdzie jest większy zespół kapłanów, może dochodzić do różnych podziałów. To jest naturalne. Zderzają się różne wizje kapłaństwa, jak i prowadzenia duszpasterstwa. Jedni są bardziej aktywni, inni mniej. Czasami wikariusz może mieć wiele – jego zdaniem – ciekawych pomysłów, które zderzają się z wizją prowadzenia parafii przez proboszcza. Wówczas trzeba iść na kompromis i wypracować wspólną ścieżkę, którą będzie podążała cała pasterska ekipa. Różnie także bywa z atmosferą na plebanii. Mam doświadczenie plebanii, która rzeczywiście była domem. Gospodyni dogadzała kapłanom, często pytała, co mają ochotę zjeść. Dla mnie chociażby gotowała zupę klopsową, która pojawia się w książce. Ale dla kontrastu znam również plebanię, gdzie kuchnia była zamykana wieczorem na klucz i żaden z kapłanów nie miał do niej dostępu.

Nie zawahałeś się przed pokazaniem księżowskiego czarnego charakteru w postaci dziekana ks. Zbigniewa. Z doświadczenia dobrze wiemy, że to nie jest tylko fikcja literacka – zdarzają się tacy księża. Dlaczego poczynania takich despotów, gnębiących wszystkich wokoło, nie spotykają się – ani w życiu, ani w Twojej powieści – z natychmiastową reakcją, z napomnieniem, a jeśli to nie pomaga, z ostracyzmem otoczenia?

Ksiądz Zbigniew również jest postacią fikcyjną, aczkolwiek wiem, że i tacy kapłani się zdarzają. Osobiście miałem szczęście do dziekanów, którzy moim zdaniem bardzo dobrze pełnili swoją posługę. Pisząc „Dekret”, nie chciałem, aby to była powieść cukierkowa, ale realna. Skoro wśród kapłanów można spotkać trudne charaktery, to i na kartach mojej powieści nie mogło ich zabraknąć. Dziekan ks. Zbigniew jest gburem i cholerykiem. Uważny czytelnik szybko zorientuje się, co jest tego powodem. Ten kapłan nie myśli racjonalnie, bo ma konkretny problem, z którym nie potrafi sobie poradzić. To dotyka również księży w realnym świecie. Co do reakcji moich bohaterów na postawę ks. Zbigniewa, myślę, że jeszcze nie dojrzeli do tego, aby z nim otwarcie porozmawiać. Ale dojrzeją – wątek nie jest zakończony. W realnym świecie natomiast często ludzie nie chcą się wtrącać do cudzych problemów, zwłaszcza gdy chodzi o przełożonego. Trudno zwrócić uwagę komuś, od kogo jest się zależnym.

Dobrze jest mieć takiego ordynariusza, jak powieściowy bp Andrzej? Opisałeś rzeczywistość czy pozwoliłeś sobie na głośne wyrażenie marzeń?

Oczywiście, że dobrze! Co więcej, od ordynariusza oczekuje się postawy ojcowskiej. Obecnie moja diecezja czeka na nowego biskupa, natomiast mogę powiedzieć, że do poprzedniego zwracałem się z prośbą i zawsze zostałem wysłuchany. Swoją drogą, mam świadomość tego, że na biskupach ciąży ogromny obowiązek i niełatwe zadanie kierowania Kościołem partykularnym. Często spotykają się z wieloma trudnymi sprawami i muszą podejmować decyzje, które nie zadowolą wszystkich. Jakiś czas temu odnalazłem na YouTube kanał Patrycji Churlak, nazywającej samą siebie „nawróconą wiedźmą”, na którym prowadzi cykl rozmów z hierarchami „Biskup też człowiek”. Są to bardzo ciekawe wywiady, w których ukazuje ona człowieczeństwo tych, którym czasami próbuje się przypisywać jakieś ponadludzkie cechy i moce. Tak nie jest. Biskupi i kapłani to tylko ludzie, którzy również popełniają błędy. Powieściowy bp Andrzej póki co stara się być blisko swoich kapłanów i traktować ich po ojcowsku. Ale czy tak zawsze będzie? To się jeszcze okaże…

Jakie przesłanie chciałeś skierować do czytelnika? Że nawet umierającą duchowo parafię można uratować? Że życie kapłańskie, kapłańska aktywność nie ma sensu bez prawdziwego, osobowego kontaktu z Bogiem? Że nawet z samego dna może człowieka wyciągnąć pomocna ręka drugiego człowieka? Że księża – skądinąd gorliwi i pełni dobrych chęci – mają niekiedy poczucie klęski i wypalenia?

Głównym tematem powieści „Dekret” jest walka duchowa. Toczy się ona na różnych płaszczyznach. Ta podstawowa to oczywiście umarła duchowo parafia w Modlińcu – wspólnota, która jest w ruinie i należy dołożyć wszelkich starań, aby ją wskrzesić. Nie bez znaczenia jest również wątek walki duchowej, która dzieje się wewnątrz głównych bohaterów. Najważniejszym jednak przesłaniem jest nadzieja, która płynie z pełnej ufności modlitwy. „Dekret” jest przepełniony modlitwą. Moim pragnieniem jest, aby po lekturze tej powieści czytelnik jeszcze bardziej zapragnął zawierzać Bogu swoje trudności i nie tracił nadziei. W końcu „Dekret” ma swoją premierę w roku nadziei.

Sądząc po zakończeniu powieści, w którym wiele wątków pozostaje w zawieszeniu, planujesz zapewne kontynuację. Piszesz już drugą część?

Tak. Od początku mierzyłem wysoko. „Dekret” można nazwać czterystustronicowym prologiem, wprowadzającym w temat odbudowy modlińskiej parafii. Całą powieść mam rozpisaną na osiem tomów. Począwszy od tomu drugiego, nad którym niedawno rozpocząłem pracę, kolejne części będą pisane w kluczu siedmiu sakramentów świętych. Będę się starał poruszać w nich ważne, realne problemy, pojawiające się w większości parafii, jak również sposoby ich rozwiązania. Nie chcę zdradzać zbyt wiele, aby nie odbierać radości z lektury; mogę tylko powiedzieć, że ktoś, kto dotrwa do epilogu „Dekretu”, będzie mógł się domyślać, w jakim gatunku literackim będą pisane kolejne części. Mam nadzieję, że czytelnicy z chęcią rozgoszczą się na dłużej w Modlińcu, bo będzie się działo wiele!

Gdzie będzie można nabyć Twoją debiutancką książkę?

Będzie można ją zakupić przez stronę internetową: www.slowazdusza.pl.