Wiosna jest szczególnie bogatym okresem do wykorzystania niezwykle cennego surowca, którym są pączki roślin. Niedawno odkryto, że zawierają one inny, znacznie bogatszy skład chemiczny niż cała roślina czy jej kwiaty. Zawarte w nich substancje to esencja składników odżywczych odpowiedzialnych za rozwój oraz wzrost. Naukowo – to specyficzna tkanka merystematyczna, czyli wzrostowa.

Medycyna ludowa wykorzystywała pączki i młode części roślin od dawna. A naukowców tak to zainteresowało, że wyodrębniono specjalny dział zielarstwa poświęcony właśnie młodym, wzrastającym częściom roślin, który jest nazywany gemmoterapią. Warto zgłębić jej tajniki. Do końca kwietnia możemy pozyskiwać pączki kwiatów i liści oraz młode pędy roślin, więc czasu już niewiele.

Pączki to prawdziwe skarby natury, które mogą wspomagać zdrowie w wielu obszarach. Nagromadzone w nich substancje są mocno skoncentrowane, zawierają mnóstwo witamin, mikroelementów odpowiedzialnych za wzrost, rozwój, a co za tym idzie – mogą nie tylko dawać w efekcie roślinę, ale i odżywiać, dodawać energii, detoksykować, odmładzać oraz pobudzać odnowę i oczyszczanie organizmu. Znacznie mniej surowca potrzebne jest, by osiągnąć efekt leczniczy ze względu na większe wysycenie składników odżywczych.

Wykorzystuje się je do robienia kremów, toników, odżywek oraz naparów, odwarów, olejków, nalewek czy octów. Można je dodawać do sałatek czy też użyć jako jadalne ozdoby.

Nie wszystkie pączki są jadalne, dlatego przed użyciem należy sprawdzić, które z nich można wykorzystać i w jaki sposób. Generalnie pączki drzew i krzewów owocowych są jadalne, zarówno te z liści, jak i z kwiatów. Szczególnie polecane są pączki: sosny, brzozy, olchy, dzikiej róży, porzeczki, jabłoni, lipy, kasztanowca. Do najsmaczniejszych należą pączki lipy i porzeczki, które są lekko orzeźwiające i chrupiące.

Najlepszy jest surowiec świeży, nie suszony, zatem zbieramy pączki – najlepiej rano lub wieczorem – i wykorzystujemy je w tym samym dniu. Rozpuszczalnikami mogą być: woda, mleko, wino, ocet, gliceryna, spirytus, alkohol etylowy, roztwór soli, płyn Ringera. Najprościej parzyć je pod przykryciem ok. 20 min, w ilości ok. 1 łyżeczki-1 łyżki, i pić 1-2 razy dziennie. Należy stosować przez co najmniej 2 tygodnie, choć nawet jednorazowo zastosowane powinny dać jakiś efekt. Wcześniej najlepiej je poszatkować lub zmiażdżyć. Tę samą ilość można zalać ciepłym winem.

Innym sposobem przygotowania jest wykonanie nalewki. Najprościej zalać pączki ok. 60-procentowym ciepłym alkoholem i pozostawić na co najmniej 7 dni. Jeszcze inny sposób – ok. 10-20 g pączków zalać 50 g gliceryny lub wody, 50 g spirytusu i zostawić na okres ok. 3 tygodni, lekko wstrząsając. Stosujemy ok. 1/2 łyżeczki 2 razy dziennie.

Podobne zastosowanie uzyskamy przez zrobienie octu, który można zalać gotowym już octem jabłkowym – ok. 1 części pączków na 3 części octu – i pozostawić na 2-3 tygodnie. Ewentualnie można zrobić nastaw od początku, stosując 5 łyżek cukru na 1 l wody, tyle że wymaga to pilnowania i mieszania codziennie przynajmniej przez 2 tygodnie, a następnie odczekania. Do zrobienia octu najlepiej sprawdzą się pączki i kwiaty jabłoni.

Pączki można także ususzyć i zastosować jako dodatek do mieszanek herbat ziołowych.

Przykłady zastosowania niektórych pączków roślin

• Pączki i pędy sosny wykazują działanie wykrztuśne, rozkurczowe i przeciwbakteryjne, przeciwgorączkowe i oczyszczające. Łyżkę świeżych lub ususzonych pączków skropić lekko spirytusem i zalać szklanką wrzątku, a jeszcze lepiej lekko podgotować. Dobrze sprawdza się nalewka na alkoholu lub syrop sporządzony przez zasypanie cukrem (lepiej miodem) młodych poszatkowanych pączków, skropionych spirytusem. Po ok. 2 tygodniach należy zlać syrop. Można też zmielić pączki z miodem w proporcji ok. 1: 3, stosować doustnie ok. 1 łyżeczki 2 razy dziennie.

• Pączki brzozy działają moczopędnie i oczyszczająco, są pomocne w leczeniu nerek oraz stawów, także przy kamicy moczowej. Stosujemy ok. 1 łyżki na szklankę gorącej wody, parząc minimum 20 min; pić najlepiej 2 razy dziennie.

• Pączki olchy wykazują działanie przeciwmiażdżycowe, przeciwbakteryjne, przeciwbiegunkowe, przeciwzapalne, przeciwwirusowe oraz lekko wyciszające. Stosować jak poprzednie.

• Pączki topoli cechuje działanie przeciwgorączkowe, przeciwzapalne, żółciopędne, napotne, przeciwbakteryjne, oczyszczające na stawy, moczopędne. Sprawdzają się przy przeziębieniu, nieżytach dróg oddechowych oraz stanach zapalnych skóry. Parzymy lub robimy maść czy olejek.

• Pączki leszczyny wykazują działanie przeciwzapalne, estrogenne, antyseptyczne, odtruwające, moczopędne oraz lekko ściągające.

• Pączki porzeczki działają odżywczo, przeciwzapalnie, antyoksydacyjnie, przeciwgrzybiczo i przeciwbakteryjnie.