Pogryzienie przez zwierzę w Polsce odpowiada za mniej więcej 1% zgłoszeń na SOR. Najczęściej za pogryzienie odpowiadają psy (70-90%), rzadziej koty. W 90% pogryzień przez psy dotyczy to ich właścicieli.

Pogryzienie przez psa skutkuje powstaniem rany i krwotoku, ale także ryzykiem zakażenia różnymi drobnoustrojami, w tym wirusem wścieklizny czy tężca.

Pierwsza pomoc

Najpierw trzeba się upewnić, że pies nikomu nie zagraża. Następnie jak najszybciej należy umyć dokładnie miejsce ugryzienia bieżącą wodą z mydłem (należy myć je ok. 15 min) i zastosować środek odkażający, np. Octenisept, 40-procentowy roztwór alkoholu etylowego, jodopowidon, 0,1-procentowy wodny roztwór jodyny czy 20-procentowy roztwór mydła. Odpowiednie umycie i odkażenie rany jest bardzo ważne i odgrywa znaczącą rolę w zmniejszeniu ryzyka zakażenia wścieklizną. Ważne jest zgłoszenie się do lekarza, który oszacuje ryzyko zachorowania na wściekliznę, tężec i zakażenia rany oraz zaleci odpowiednie postępowanie.

Nie należy tamować krwawienia, chyba że krwotok jest bardzo silny, bo uszkodzeniu uległa duża tętnica. Jeśli rana bardzo krwawi, należy przyłożyć do niej jałowy opatrunek. Głębokie rany należy wypełnić materiałem opatrunkowym i zawinąć, uciskając opaską elastyczną lub z gazy. Jeśli ugryzienie było poważne i rana mocno krwawi lub poszkodowana osoba źle się czuje, jest osłabiona, ma zawroty głowy, traci przytomność – należy wezwać pogotowie ratunkowe.

Dalsze kroki

W dalszej kolejności należy ustalić, czy pies, który był sprawcą pogryzienia, ma aktualne szczepienie przeciwko wściekliźnie. Trzeba pamiętać, że zgodnie z art. 56 Ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, na terytorium Polski obowiązkowemu szczepieniu przeciwko wściekliźnie podlegają psy po ukończeniu 3. miesiąca życia. W związku z tym właściciele psów mają obowiązek zaszczepić psy przeciwko wściekliźnie w terminie 30 dni od dnia ukończenia przez psa 3. miesiąca życia, a następnie nie rzadziej niż co 12 miesięcy od dnia ostatniego szczepienia. Należy wymienić się danymi kontaktowymi z właścicielem psa. Ważne jest, aby właścicielowi psa podać swoje dane kontaktowe, ponieważ będą one potrzebne podczas obserwacji weterynaryjnej psa.

Powikłania – objawy wścieklizny

Wścieklizna jest chorobą śmiertelną zarówno dla zwierząt, jak i dla ludzi. Profilaktykę wścieklizny należy zatem rozpocząć jak najszybciej po ugryzieniu, w przeciwnym wypadku dojdzie do rozwoju choroby w organizmie. Wirus u człowieka rozwija się w ciągu 4-12 tygodni. Po okresie wylęgania zaczynają się pojawiać objawy takie jak: pogorszenie samopoczucia, bóle głowy, gorączka, nudności, wymioty czy świąd w miejscu zranienia. Następnie rozwijają się dolegliwości neurologiczne, w zależności od postaci wścieklizny – mózgowej lub porażennej. Przy wściekliźnie mózgowej (w większości przypadków) są to najczęściej: nadmierne ślinienie, wodowstręt, światłowstręt, a także bolesne mimowolne skurcze niektórych mięśni. Wścieklizna porażenna przebiega bez tych objawów, obserwuje się natomiast silne osłabienie mięśni, które stopniowo powoduje niedowłady kończyn. W tym przypadku chorzy żyją o kilka dni dłużej, jednak wścieklizna porażenna również jest śmiertelna.