Do podstawowych badań krwi obwodowej należy morfologia krwi z rozmazem, czyli morfologia pełna. Pozwala ona ocenić liczbę i stan poszczególnych elementów krwi, z których najważniejsze są krwinki czerwone (erytrocyty), białe (leukocyty) i płytki krwi (trombocyty). Te dane przekazują wiele informacji o ogólnym stanie naszego zdrowia. Jeżeli chodzi o krwinki białe, które są strażnikami naszej odporności, to oceniana jest zarówno ich całkowita liczba i udział procentowy, jak i liczba i procentowy udział w rozbiciu na główne frakcje, którymi są: neutrofile, limfocyty, monocyty, bazofile i eozynofile.

Spadek liczby leukocytów poniżej normy, czyli 4 tys./mm3, nazywamy leukopenią. Może to być zaburzenie przejściowe, ale może to być także sytuacja zagrażająca życiu pacjenta z uwagi na to, że w przypadku wystąpienia ciężkich infekcji organizm sobie z nimi nie poradzi. Najczęstszą przyczyną leukopenii są niedawno przebyte infekcje bakteryjne lub wirusowe. Do spadku liczby leukocytów może dojść również pod wpływem niektórych leków, w wyniku niedoborów witamin i minerałów lub zatrucia substancjami chemicznymi. Taki stan może być wywołany przez niektóre choroby autoimmunologiczne (toczeń, reumatoidalne zapalenie stawów), choroby szpiku kostnego i nowotwory krwi oraz radio- lub chemioterapię. Na liście przyczyn są również m.in. gruźlica i AIDS. Czasem niedobór leukocytów jest uwarunkowany genetycznie.

Podwyższony poziom leukocytów, czyli leukocytoza, oznacza najczęściej występowanie w organizmie jakiegoś stanu zapalnego, który powoduje aktywację układu odpornościowego. Ocena objawów i ewentualnie dodatkowe testy pozwolą stwierdzić, czy mamy do czynienia z infekcją wirusową, bakteryjną czy pasożytniczą. Zwiększona produkcja białych krwinek może być również skutkiem przewlekłego stanu zapalnego, chorób alergicznych, a także, podobnie jak w przypadku leukopenii, przyjmowania niektórych leków. Ważnych informacji dostarcza ocena, w której frakcji leukocytów wystąpiły zaburzenia.

Morfologia krwi z rozmazem jest badaniem powszechnie dostępnym i dobrze byłoby wykonywać je raz w roku. W przypadku stwierdzenia wyników odbiegających od normy, co oznaczane jest na wyniku literą „L” (poziom niski) lub „H” (poziom wysoki) nie należy samodzielnie szukać przyczyny ani podejmować leczenia, zwłaszcza u dzieci, u których normy są inne i zmieniają się wraz z wiekiem. Konieczne są konsultacja lekarska w celu szerszego spojrzenia na sytuację, analiza innych objawów i ewentualnie wykonanie dodatkowych badań.

Jeżeli chcemy uzyskać prawidłowy wynik morfologii krwi obwodowej, pamiętajmy o zachowaniu kilku zasad. Krew powinna być pobrana rano, na czczo, co oznacza, że pacjent powinien zachować 8 do 12 godzin przerwy od ostatniego posiłku – w tym czasie dopuszczalne jest tylko picie wody (niegazowanej). Dla ułatwienia pobrania krwi na ok. 30-60 minut przed badaniem powinniśmy wypić szklankę czystej wody. Rano w dniu badania nie wolno palić papierosów. W ciągu 24 godzin przed pobraniem krwi należy też unikać intensywnego wysiłku fizycznego. W tym czasie nie powinniśmy również pić kawy, herbaty, alkoholu i napojów energetycznych, ponieważ każdy z tych czynników może spowodować wystąpienie błędu w wynikach.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej.