Muzeum Niepodległości w Warszawie

Powstało jako Muzeum Historii Polskich Ruchów Niepodległościowych i Społecznych. Jego główna siedziba to dawny Pałac Przebendowskich/Radziwiłłów przy al. Solidarności, gdzie wcześniej znajdowały się Muzeum Historii Polskiego Ruchu Rewolucyjnego i Muzeum Lenina.

Muzeum upamiętnia historię dążeń Polaków do niepodległości. To przestrzeń, w której – jak przekonują jej twórcy – każdy może na nowo odkryć i zrozumieć bogactwo doświadczeń związanych z wielowiekową drogą do wolności. Jak można przeczytać na stronie internetowej muzeum, to pomost między przeszłością a teraźniejszością.

Pododdziałami Muzeum Niepodległości są:

• Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej – jedno z najważniejszych miejsc martyrologii polskiej z epoki zaborów. Dawne wnętrza więzienia są dziś poświęcone przede wszystkim jego dawnym więźniom, wśród których byli m.in. Romuald Traugutt, Józef Piłsudski, Roman Dmowski, ks. Piotr Ściegienny czy Ludwik Waryński. Jest tu również wystawa, która upamiętnia martyrologię Polaków na Wschodzie w latach II wojny światowej;

• Muzeum Więzienia Pawiak – budynek wzniesiony na fundamentach niemieckiego więzienia II wojny światowej;

• Mauzoleum Walki i Męczeństwa – dawny areszt gestapo, miejsce martyrologii i świadectwo męki oraz bohaterstwa Polaków;

• Muzeum Bitwy Warszawskiej 1920 r. w Radzyminie

Oddział warszawskiego Muzeum Niepodległości, położony naprzeciwko Cmentarza Bohaterów Bitwy Warszawskiej 1920 r. w Radzyminie, na którym spoczywają doczesne szczątki bohaterów wojny polsko-bolszewickiej oraz sierpniowych walk o Warszawę i Radzymin. Muzeum przypomina o jednej z najbardziej krwawych bitew wojny między Polską a bolszewicką Rosją. Składa się z dwóch części – ekspozycji pokazującej historię wojny polsko-bolszewickiej i Bitwy Warszawskiej oraz bitwę radzymińską. Można tu zobaczyć m.in. odezwy, zarządzenia, plakaty, afisze i inne dokumenty życia społecznego tamtego okresu oraz militaria, odznaki i medale.

Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi

Usytuowane w dawnym carskim więzieniu z końca XIX wieku, przeznaczonym zwłaszcza dla więźniów politycznych. W późniejszych latach niepokojów po II wojnę światową również służyło jako więzienie. Dziś to najdłużej funkcjonujące łódzkie muzeum historyczne. Swoją działalność rozpoczęło jako Muzeum Historii Ruchu Rewolucyjnego w 1959 r., gdzie zgromadzono zbiory dotyczące działalności polskich ruchów lewicowych, a od 1990 r. działa jako Muzeum Tradycji Niepodległościowych. Skupia się na ideach wolnościowych i niepodległościowych zwłaszcza ziemi łódzkiej.

Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku

Jego ideą jest przedstawienie postaci Marszałka na tle historycznym, kulturowym i społecznym, a także upowszechnianie reprezentowanych przez niego wartości, idei walki o niepodległość i pracy nad budową państwa – tak przedstawiają muzeum jego twórcy. W jego skład wchodzą trzy zabytkowe budynki oraz jeden nowy. Ekspozycja stała ma powierzchnię 2 100 m2, a znajduje się w podziemnej hali. Eksponaty ubogacają reprodukcje, cytaty, światło, dźwięk oraz prezentacje multimedialne. Niejako sercem muzeum jest dworek Milusin z lat 20. XX wieku, gdzie marszałek Piłsudski mieszkał ze swoją rodziną. Milusin był miejscem jego wytchnienia po latach działań zmierzających do niepodległej Polski. Wokół dworku rozciąga się ogród historyczny, który – niczym w początkach ubiegłego wieku – pozwala zasmakować atmosfery sulejowskiego letniska z warzywnikiem, sadem i pasieką.

Muzeum Hymnu Narodowego w Będominie

Na koniec wędrowania śladami zdobywania polskiej niepodległości nie może zabraknąć muzeum, w którym rozbrzmiewa nasz hymn, wyśpiewywany i wygrywany w Narodowe Święto Niepodległości w każdym zakątku naszego kraju. Znajduje się ono w dworze szlacheckim należącym w latach 1740-85 do rodziny Wybickich – średniozamożnej szlachty kaszubskiej. Tam 29 września 1747 r. urodził się Józef Rufin Wybicki herbu Rogala, twórca Mazurka Dąbrowskiego.

W muzeum są zgromadzone pamiątki zarówno po nim, jak i po innych postaciach z jego epoki, dokumenty, elementy wyposażenia dworu z przełomu XVIII i XIX wieku. Najcenniejsze zaś to muzykalia patriotyczne, a wśród nich: śpiewniki i nuty polskich pieśni (w tym nuty i tekst Mazurka Dąbrowskiego wydane w Paryżu w 1826 r. w językach polskim i francuskim), słowa hymnów innych państw wzorowane na hymnie polskim, pozytywki wygrywające Mazurka Dąbrowskiego czy najstarsze płyty gramofonowe z nagraniami polskich pieśni hymnicznych (Roty, Warszawianki, Boże, coś Polskę czy Mazurka Dąbrowskiego).