Ksiądz Grzegorz Wejman z pracą naukowo-dydaktyczną na szczecińskim WT związany jest od lat. Dodatkowo głosami studentów u schyłku 2025 r. otrzymał tytuł Mentora Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Szczecińskiego 2025. To wyróżnienie przyznawane jest osobom, które szczególnie dbają o rozwój studentów i aktywnie budują uniwersytecką wspólnotę.

Adam Szewczyk: Czy na teologii tylko się naucza, czy też formuje?

Ks. Grzegorz Wejman: W historii starożytnej żył i działał Doktor Kościoła św. Grzegorz z Nazjanzu, którego nazywano Teologiem. Dla niego teologia była nie tylko czysto ludzką refleksją, a tym bardziej owocem skomplikowanych spekulacji, lecz owocem życia modlitwy i świętości, wypływającego z nieustającego dialogu z Bogiem. Dlatego teologię powinno studiować się na kolanach. Takie podejście powoduje, że teologia przejmuje też zadanie formowania studiującego. Jak mawiał wspomniany św. Grzegorz z Nazjanzu: „człowiek bez Boga traci swą wielkość; bez Boga nie ma prawdziwego humanizmu”. I takie też jest nasze podejście i zadanie.

Czy teologię można uznać za rozwijającą się naukę, czy niezmienną ortodoksję? Jeśli to pierwsze, to jakie są metody badawcze, jakie prowadzi się badania?

Teologia związana jest z wiarą Kościoła, którego założycielem jest Jezus Chrystus. Oczywiście pierwotnie opisywała interwencję Boga w życie ludzkiej społeczności. W średniowieczu, w wyniku rozwoju teologii scholastycznej, zaczęła wyjaśniać świat w relacji do Boga. Czyli stanowiła studium prawd religijnych objawionych przez Boga w myśl nauczania św. Anzelma z Cantenbury (+1109 r.) arcybiskupa i Doktora Kościoła: fides quaerens intellectum – (łac. wiara poszukująca zrozumienia).

Teologia może być podzielona na trzy zasadnicze działy: teologię biblijną i historyczną, teologię systematyczną oraz teologię praktyczną. Na naszym Wydziale posiadamy trzy katedry: Teologii Biblijnej i Historii Kościoła, Teologii Systematycznej i Teologii Praktycznej. Należy dodać, że teologia dzisiaj należy do dziedziny nauk teologicznych, w skład której wchodzą dwie dyscypliny – nauki teologiczne i nauki biblijne. Na Wydziale Teologicznym prowadzona jest działalność w zakresie dyscypliny nauki teologiczne.

Gdy chodzi o metody badawcze w teologii, to należy wskazać, że występuje tutaj pluralizm metod teologicznych. A istnieją m.in. takie metody, jak chociażby: spekulatywna, pozytywna, hermeneutyczna, historyczna, egzegetyczna, socjologiczna, narracyjna, opisowa itp.

Od 1 stycznia 2026 r. rozpoczęła działalność Archidiecezjalna Szkoła Katechisty. Jej funkcjonowanie będzie się zawierało w zakresie działalności akademickiej WT, czy też będzie to edukacyjny podmiot niezależny?

Ta inicjatywa jest dziełem abp. Wiesława Śmigla. Ma ona na celu wezwanie do większego zaangażowania osób świeckich w życie Kościoła, wsparcia duszpasterzy w organizacji katechezy dorosłych i pomocy w katechumenalnym przygotowaniu wiernych do sakramentów oraz kompetentnego wsparcia inicjatyw przedstawianych przez wspólnoty parafialne. Nasz Wydział jest zaangażowany w ten projekt, chociażby przez obecności naszych pracowników naukowych. Odpowiedzialnym za Szkołę Katechisty został powołany ks. kan. dr hab. Cezary Korzec, prof. US jako pierwszy jej moderator, którego wspomagać będzie dr Katarzyna Lemek-Kuliś. Oczywiście niniejsza szkoła, na polu naukowym, ma wsparcie naszego Wydziału.

Studia teologiczne dostępne są nie tylko dla duchownych. Pogłębiać wiedzę w tej dziedzinie mogą i osoby świeckie. Jak to wygląda w realiach WT US, kto przeważa w grupie kształcących się studentów?

To właśnie klerycy z całej naszej metropolii szczecińsko-kamieńskiej zdobywają u nas konieczne wykształcenie naukowe w drodze do kapłaństwa, ale również świeccy otrzymują tu gruntowne przygotowanie teologiczne. Nadto, ponieważ pojawiają się na rynku pracy nowe zawody, jak np. trener rodzinny czy pracownik centrum usług społecznych, chcemy i tym naszym absolwentom zapewnić uzyskanie takich efektów uczenia się, by mogli w przyszłości wspierać nasze rodziny i małżeństwa jako doradcy, mediatorzy czy trenerzy.

Gdy chodzi o studentów, to oczywiście dominują świeccy. Od chwili powstania Wydziału, czyli od dekretu Kongregacji ds. Edukacji Katolickiej z dn. 9 sierpnia 2003 r., ta proporcja wahała się w granicach od 1 do 3 czyli na jednego kleryka przypadały 3 osoby świeckie. Obecnie w ramach metropolii szczecińsko-kamieńskiej, na kierunku Teologia, studiuje u nas 28 kleryków i 33 osoby świeckie, a na kierunku nauki o rodzinie – 28 studentów i na familiologii – 4 osoby.

Funkcjonują filie WT US w Koszalinie i Gorzowie Wielkopolskim. Czy z tym wiążą się dodatkowe zadania wpisujące się w zakres obowiązków i odpowiedzialności dziekana wydziału?

Raczej chodzi tutaj o Wyższe Seminaria Duchowne we wskazanych miejscowościach. Wydział Teologicznych posiada z nimi umowy afiliacyjne, co zresztą wynika z umowy konkordatowej. Klerycy są naszymi studentami i od strony naukowej podlegają oni pod wymogi naszej uczelni. Niemniej w procesie formacyjnym podlegają pod władzę miejscowego rektora seminarium i wychowawców. Nie ma wątpliwości, że zarówno troska ks. dziekana, jak i ks. rektorów seminariów to nasze wspólne zadanie. Pragnę przy tej okazji serdecznie podziękować wszystkim kapłanom – formatorom seminaryjnym za bardzo dobre relacje z naszym Wydziałem.

Od 2014 r. WT US posiada uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk teologicznych. To nobilitacja czy większa odpowiedzialność?

Nie ma wątpliwości, że to ważna dla nas nobilitacja, ale także istotne zobowiązanie na polu naukowym, głównie w procesie postępowań awansowych: doktorskich i habilitacyjnych. Dotychczas nasz Wydział wypromował 30 doktorów; 1 jest w toku i przeprowadził 3 przewody habilitacyjne.

Funkcjonowanie wydziałów teologicznych przebiega przy ścisłej wielowymiarowej współpracy z władzami uczelni oraz kościelnymi. Na czym to polega?

Wydział Teologicznych jest jednym z siedmiu wydziałów i osiemnastu Instytutów Naukowych Uniwersytetu Szczecińskiego. W ramach naszego Wydziału funkcjonuje Instytut Nauk Teologicznych, a dziekan wydziału, jest zarazem dyrektorem instytutu. W ramach Instytutu działa natomiast Rada Naukowa, na której czele stoi jej przewodniczący.

Jeśli chodzi o nasze zadania w ramach uniwersytetu, to wynikają one zarówno ze Statutu Uniwersytetu Szczecińskiego jak i Statutu Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Szczecińskiego. Ponadto rektor Uniwersytetu Szczecińskiego każdorazowemu dziekanowi i dyrektorowi daje pełnomocnictwa na czas pełnienia funkcji. Spośród różnych zadań można przywołać udział w comiesięcznych spotkaniach poszerzonego Kolegium Rektorskiego i w pracach Senatu Uniwersytetu Szczecińskiego.

Natomiast ze strony Kościoła zwierzchnikiem Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Szczecińskiego jest każdorazowy arcybiskup metropolita szczecińsko-kamieński, jako Wielki Kanclerz Wydziału. Obecnie jest nim abp dr hab. Wiesław Śmigiel.

Przed jakimi pilnymi zadaniami, wyzwaniami stoi dziś WT US?

W tym roku czekamy na ocenę ewaluacyjną działalności naukowej Instytutu Nauk Teologicznych, co nastąpi za kilka miesięcy. Obecnie posiadamy kategorię naukową „A” w dyscyplinie nauki teologiczne. Niemniej cały czas zabiegamy o rozwój kadry naukowej. Potrzebujemy kolejnych profesorów tytularnych, a także doktorów habilitowanych. Chociaż w tym temacie jest nadzieja. Oczywiście, największą naszą troską jest wzrost liczby studiujących u nas studentów. Obecnie na dwóch kierunkach – teologia i nauki o rodzinie – studiuje 93 studentów. Prowadzimy także Studia Podyplomowe z Teologii w Koszalinie i Gorzowie. Mamy też 5 doktorantów w Szkole Doktorskiej.

Korzystając z łam naszego Tygodnika Katolickiego Niedziela pragnę zaprosić, na nasz Wydział, maturzystów i każdego kto pragnie zgłębić teologię albo nauki o rodzinie. Zapewniamy wiedzę na wysokim poziomie, zdobycie zawodu, a także przyjazny klimat do studiowania.