Wyspy Jońskie, w tym Korfu nazywana „zieloną wyspą”, wyróżniają się na tle innych greckich wysp, osobliwie egejskich. Dzięki większym opadom są bardziej wilgotne i mają specyficzny mikroklimat. Zimy są tu umiarkowane, a lata chłodniejsze. Ze względu na wyjątkowo bujną roślinność tutejsze krajobrazy przypominają bardziej Włochy niż wyspy egejskie, na ogół bardziej suche i skaliste. Na Korfu, także ze względu na jej strategiczne położenie w miejscu, gdzie Morze Jońskie przechodzi w Adriatyk, zawsze spoglądano łakomym wzrokiem, a jej burzliwa historia obfitowała w najazdy i obce rządy.

W drodze na Itakę

Na wielu wyspa robiła wrażenie, nawet gdy... na niej nie byli. Homer umieścił na Korfu część akcji Odysei. Utożsamiana z mityczną Scherią, miejscem płodnym, w którym owoce dojrzewają przez cały rok, i odizolowanym od reszty świata, miała być ostatnim przystankiem Odyseusza przed powrotem na Itakę. William Szekspir na tajemniczej, pełnej kontrastów wyspie miał umieścić miejsce wygnania Prospera i jego córki Mirandy w jednym z ostatnich dramatów – Burzy.

Edward Lear, brytyjski rysownik i poeta, nazywał Korfu, gdzie mieszkał kilka lat, rajem oraz najpiękniejszym miejscem na świecie. W dziennikach opisywał „błękitne morze, długą, niemal błękitną równinę odległych oliwek i ciemne, pełne jagód cyprysy”.

Henry Miller opisał wyspę w Kolosie z Maroussi jako miejsce, gdzie marzenie mieszało się z rzeczywistością. Atmosfera beztroski, którą na niej zastał, zaproszony przez brytyjskiego pisarza Lawrence’a Durrella, kontrastowała z nadchodzącą II wojną światową.

Kryjówka Prospera

Lawrence Durrell i jego brat Gerald napisali o wyspie najwięcej. Ich życie na Korfu pokazał znany także w Polsce serial Durrellowie. W domu pod wzgórzem Kanoni, w pobliżu stolicy wyspy, budziły ich rześkie piania kogutów, dalekie naszczekiwania psów i dzwonki kóz. A śniadania jedli pod drzewami mandarynek, wpatrując się w morze.

Widzieli stamtąd słynną Mysią Wyspę (Pontikonisi) oraz Klasztor Vlacherna, które są dziś celem wielu wycieczek. Do żeńskiego klasztoru prowadzi wąska grobla, a to miejsce należy do najbardziej malowniczych i najczęściej fotografowanych na Korfu. Zadumę zakłócają tu tłumy turystów i bardzo nisko przelatujące samoloty z pobliskiego lotniska.

Gerald w trylogii z Korfu pisał głównie o przyrodzie. Lawrence’a w Jaskini Prospera (tytuł kojarzony z jaskinią/celą Prospera – głównego bohatera Burzy) interesują literatura, historia i religia, w tym kult św. Spirydona.

Pod obcą władzą

Wyspę skolonizował w VIII i VII wieku przed Chr. grecki Korynt. Dwa wieki później próba wyswobodzenia się Korfu zapoczątkowała II wojnę peloponeską. Na początku III wieku przed Chr.wyspa znalazła się pod panowaniem rzymskim, by kolejno przechodzić pod władzę Bizancjum – na osiem wieków i Wenecji – na ponad 400 lat, Francji i – po kongresie wiedeńskim – Anglii. W połowie XIX wieku archipelag wrócił do Grecji.

Wenecja, dla której cały archipelag stał się ważną częścią jej potężnego imperium morskiego, pozwoliła na odparcie czterech oblężeń osmańskich. Jako jedyny obszar współczesnej Grecji cały archipelag, oprócz Lefkady, nigdy nie znalazł się pod panowaniem tureckim. Dziś dziedzictwo greckie miesza się na Korfu z weneckim i brytyjskim. Rządy Wenecjan odcisnęły głębokie piętno na krajobrazie, kulturze i bogactwie wyspy, co jest widoczne szczególnie w architekturze miasta Korfu.

Stara i nowa

Grecka nazwa wyspy i jej stolicy – Kerkira, pochodząca od słowa koryfo (szczyt), pochodzi od dwóch fortów na skalnych wzniesieniach. Pierwszy z nich, Paleo Frourio we wschodniej części miasta, powstał już w czasach bizantyjskich; Wenecjanie wykopali tu kanał, dzięki czemu cytadela znalazła się na wyspie.

Druga twierdza – Neo Frourio, w części północno-zachodniej miasta, na wzgórzu św. Marka, górująca nad starym portem, to już w całości dzieło Wenecjan. Widok na zabudowania miasta leżącego między obu fortami jest niesamowity.

Turystów przyciąga stare miasto z kilkupiętrowymi kamienicami w stylu weneckim i labiryntem uliczek prowadzących do zacisznych placów. Kontrastuje z nim pobliska elegancka dzielnica Liston, zbudowana przez Francuzów jako kopia paryskiej Rue de Rivoli.

Sąsiaduje z nią Pałac św. Michała i św. Jerzego, zbudowany przez Brytyjczyków, służący kiedyś jako rezydencja brytyjska, a potem – rezydencja greckiej rodziny królewskiej. Dziś mieści się tu Muzeum Sztuki Azjatyckiej.

Spotkania na Spianadzie

Pałac zamyka od północy Spianadę (Esplanadę) – duży plac wytyczony niegdyś przez Wenecjan, służący początkowo jako plac defilad. W czasie rządów brytyjskich plac przeszedł transformację, przekształcono go w ogród – posadzono egzotyczne drzewa i krzewy. Stojąca tam neoklasycystyczna arkada z eleganckimi kolumnadami i stylowymi kawiarniami, popularne miejsce spotkań i mieszkańców, i turystów, to ślad wpływu kultury francuskiej na Korfu w XIX wieku.

Plac odegrał niepoślednią rolę w historii i kulturze Korfu, był miejscem wielu ważnych wydarzeń, w tym wieców politycznych czy uroczystości publicznych. Wciąż jest miejscem takich wydarzeń – od parad wojskowych po procesje religijne dominującego na wyspie Kościoła prawosławnego.

To nie przypadek, że na wyspie większość mężczyzn ma na imię Spirydon (w zdrobniałej formie Spiros). Spirydon z Tremituntu – jeden z najbardziej czczonych świętych w całej Grecji, święty Kościołów prawosławnego i katolickiego. To tu znajdują się jego najważniejsze relikwie.

Droga relikwii

W położonym obok Listonu Kościele Agios Spyridon – sanktuarium świętego – we wnętrzu przechowuje się zdobioną srebrem trumnę z jego szczątkami. Relikwie trafiły tu z Cypru, gdzie zmarł w 348 r., przez Konstantynopol, skąd w 1456 r. wywieziono je do Korfu.

Kult św. Spirydona rozpoczął się już w IV wieku. Wcześnie owdowiał, ale nie było to jego ostatnie trudne doświadczenie życiowe. Ze względu na wiarę był prześladowany i wygnany. Gdy z wygnania do Hiszpanii wrócił na rodzinny Cypr, został wybrany – ze względu na szczególną pobożność i gorliwość w wierze – na biskupa Tremithus.

Ważnym wydarzeniem w życiu św. Spirydona był jego udział w soborze w Nicei w 325 r. Jest uważany za jednego z ojców soboru. Stanowczo bronił ortodoksji przed arianizmem. Według tradycji, aby zobrazować dogmat o Trójcy Świętej, wziął cegłę, z której wydobył żywioły, symbolizujące jedność w Trójcy Świętej. To on, prosty biskup, miał najlepiej wyjaśnić dogmat tym, którzy go nie rozumieli.

Patron i opiekun

Święty Spirydon nazywany jest też Cudotwórcą; znane są liczne cudowne wydarzenia, które miały nastąpić dzięki jego modlitwie lub modlitwie przy jego relikwiach. Przypisuje mu się ocalenie Korfu przed serią katastrof. Jedna z legend głosi, że święty biskup co wieczór obchodzi wyspę, by sprawdzić, czy nie zagraża jej nic złego.

Warto nawiedzić Sanktuarium św. Spirydona, które łatwo rozpoznać wśród gęstej miejskiej zabudowy po smukłej dzwonnicy zwieńczonej ciemnobrązową kopułą, i pobliskie katedry: prawosławną i katolicką. Pierwsza, Panagia Spiliotissa, kryje najważniejsze relikwie – św. Teodory, żony cesarza Teofila, świętej obu Kościołów, żyjącej w IX wieku, która walnie przyczyniła się do przywrócenia kultu ikon w Bizancjum. Mimo zmasowanych bombardowań budynek katedry przetrwał II wojnę światową bez większych uszkodzeń. Katedra katolicka św. Jakuba i św. Krzysztofa, główna świątynia archidiecezji Korfu-Zakintos-Kefalina, została zbudowana i odbudowana w stylu barokowym po zniszczeniu w czasie wojny.