W dniach 17-19 kwietnia w Rzepedzi odbyły się rekolekcje w ramach projektu „Rodzina jest Cudem”. Doktor Anetta Ocytko przeprowadziła uczestników przez główne założenia logoterapii zarówno w czasie konferencji, jak i twórczych warsztatów. Uczestnicy zostali zaproszeni do refleksji nad znaczeniem poczucia sensu w życiu oraz wartościami i ich rolą w rodzinie.

Człowiek jako całość

Czym jest logoterapia i skąd się wywodzi? Twórcą logoterapii jest Viktor E. Frankl, wiedeński psychiatra i neurolog. Jak pisał G. Allport w przedmowie do jednej z jego książek (Człowiek w poszukiwaniu sensu, która stała się światowym bestsellerem, przetłumaczonym na ponad 24 języki): „Jako długoletni więzień obozów koncentracyjnych poznał smak egzystencji odartej z wszelkiej godności. Jego ojciec, matka, brat oraz żona zginęli w obozach lub znaleźli śmierć w komorach gazowych (…). Czy to możliwe, aby ktoś w jego położeniu, któremu odebrano cały doczesny dobytek i którego ograbiono z wszelkich wartości, cierpiący z głodu, zimna i z powodu brutalnej przemocy, na co dzień obcujący z eksterminacją, mógł uważać życie za coś cennego, zasługującego na to, aby je chronić? Psychiatra, który osobiście doświadczył tak skrajnych przeżyć, jest człowiekiem, którego warto wysłuchać”.

Logoterapia patrzy na człowieka w sposób całościowy, jako jedność trzech wymiarów – somatycznego czyli ciała, psychicznego (emocje, myśli), a także duchowego (noetycznego), który jest przynależny tylko jemu. Człowiek ma ciało i psychikę, ale „jest” wymiarem duchowym. Dzięki temu wymiarowi może podejmować decyzje, tam mieszka jego wolność i odpowiedzialność, w nim kryją się wszystkie jego wartości. Ten wymiar to też sumienie, które Frankl nazywa „organem sensu”. Możemy porównać je do kompasu, który wskazuje nam właściwy (obiektywnie najlepszy w danej sytuacji) kierunek. Tutaj również zakorzenione jest dążenie do sensu, które jest najważniejszą siłą motywującą człowieka. Człowiek jest jedyny i niepowtarzalny, i ma w swoim życiu wyjątkową misję czy zadanie do spełnienia.

Przekraczać siebie

Frankl podkreślał, że sens można odkrywać przez realizowanie wartości: przeżyciowych (co dostaję od świata), twórczych (co ja daję światu) i wartości postawy (jaką postawę zajmuję wobec okoliczności, na które nie mam wpływu, np. niezawinionego cierpienia). Człowiek jest według niego zdolny do przekraczania siebie, dystansowania się od swoich trudności i problemów, bo ma w sobie duchowy rdzeń, który zawsze pozostaje zdrowy i wolny.

Logoterapia przypomina, że nawet w najtrudniejszych okolicznościach człowiek nie traci swojej wolności do wyboru postawy i odnajdywania sensu. Jak pokazuje Frankl, to właśnie sens nadaje kierunek życiu, a odkrywany poprzez wartości staje się siłą, która pozwala przetrwać, rozwijać się i budować głębokie relacje. Logoterapia nie daje gotowych odpowiedzi, ale zaprasza do osobistej drogi, na której każdy może odkryć, że jego życie ma znaczenie.