W drodzedo małżeństwa

Nowy dokument KEP kładzie nacisk m. in. na przygotowanie przyszłych małżonków do obowiązków rodzinnych i potrzebę tworzenia sieci poradni, które będą przeciwdziałać dezintegracji rodziny. Do bardzo ważnych obowiązków duszpasterstwa rodzin - wg bp. P. Sochy - należy przygotowanie do małżeństwa przez świadectwo wiary duszpasterza oraz świadectwo świętości rodziny. „Winno ono doprowadzić do takiej dojrzałości duchowej, żeby po zawarciu sakramentu młodzi małżonkowie byli do głębi przekonani, że bez Boga nie dadzą rady zrealizować podstawowych celów małżeństwa” - uważa Ksiądz Biskup. „Praca duszpasterska z młodymi ma doprowadzić do tego, że w przyszłości oni, jako małżonkowie i rodzice, będą utrzymywali więź wiary i miłości z Bogiem przez modlitwę i systematyczne korzystanie z sakramentów pokuty i Eucharystii, czyli uświadomią sobie, że w Bogu jest źródło ich miłości i mocy do pokonywania trudności, jakie niesie z sobą wielość zadań i obowiązków rodzinnych”. Nowe Dyrektorium podkreśla właśnie potrzebę dogłębnego przygotowania do życia w rodzinie przyszłych małżonków, zwłaszcza poprzez organizowanie kursów przedmałżeńskich, które powinny być rozbudowanym rocznym katechumenatem, studium wiary, teologii i zagadnień związanych z rodziną. Roczna katechizacja przedmałżeńska ma obejmować przynajmniej 25 spotkań (do tej pory w naszej diecezji kurs przedmałżeński trwał 2 tygodnie i obejmował od 12 do 14 katechez). Chodzi bowiem nie tylko o wiedzę o małżeństwie i rodzinie, ale o pogłębienie życia łaską uświęcającą, o korzystanie z sakramentów, tak by młodzi ludzi rodzącą się miłość potrafili realizować w zgodzie z sumieniem, ugruntowanym na tej wierze.
O doniosłości formacji przedmałżeńskiej mówił już sługa Boży bp Wilhelm Pluta. W Kursie przedmałżeńskim dla diecezji gorzowskiej napisał on: „Gwarancję zdrowego i szczęśliwego pożycia małżeńskiego da tylko człowiek z charakterem, duchowo i cieleśnie przygotowywany do zadań w małżeństwie przez dłuższy czas, to znaczy wychowany do małżeństwa. Rolę wychowawcy musi podjąć zarówno duszpasterz, jak też i rodzina. Przygotowanie do małżeństwa musi objąć i nauczanie, i wychowanie, zwłaszcza gdy jest mowa o tzw. kursie przedmałżeńskim”. Już jako biskup gorzowski bp W. Pluta uważał, że przygotowanie młodzieży do przyszłego życia w małżeństwie i rodzinie to zadanie, które wysuwa się na pierwszy plan w pracy duszpasterskiej i wychowawczej. W wydanym dla naszej diecezji Informatorze duszpasterstwa rodzin na rok 2004 czytamy: „Zadaniem katechizacji przedmałżeńskiej jest oddziaływanie nie tylko informacyjne, ale również formacyjne, stąd też łączyć należy trzy zasadnicze elementy: wspólnotowo-liturgiczny (modlitwa, Słowo Boże, sakrament), konferencyjny (podanie nauki chrześcijańskiej) i dialogowy (pytania, przedstawianie wątpliwości i odpowiedzi na nie). Dlatego oprócz tradycyjnych kursów przedmałżeńskich wprowadza się w naszej diecezji cykl katechez pt. Wieczory dla zakochanych, które cieszą się wśród młodych dużym zainteresowaniem.

Budowanie rodziny

Po bardzo ważnym okresie przygotowania i po zawarciu małżeństwa rozpoczyna się zasadnicze duszpasterstwo rodzin, czyli stała formacja. Rodzina usiłująca żyć wiarą, trwać w Chrystusie i w Kościele, dbająca o swój rozwój i o swoje bezpieczeństwo wśród współczesnych zagrożeń, powinna znać wysiłki, jakie czyni Kościół, diecezja i parafia dla jej dobra. Dyrektorium jest kontynuacją troski Kościoła w Polsce o małżeństwa i rodziny podejmowanej od kilkudziesięciu lat. Podstawowy wysiłek tej troski skierowany jest na to, by małżeństwa i rodziny były prawdziwie chrześcijańskie. „Rodziny mają wiernie realizować treść ślubowania, czyli miłość, wierność i uczciwość małżeńską oraz trwałość małżeństwa” - uważa bp P. Socha. Dyrektorium wyznacza rodzinom szereg obowiązków. Za najważniejsze Ksiądz Biskup uważa dzieło ewangelizacji w łonie rodziny. „Chodzi o spełnianie posłannictwa kapłańskiego małżonków w ich funkcji prorockiej, kapłańskiej i królewskiej. Przez ewangelizację rozumie Dyrektorium także zaangażowanie się małżonków w dzieło apostolstwa rodzin, które znajdują się w kryzysie wiary lub w niebezpieczeństwie rozpadu więzi małżeńskiej” - wyjaśnia bp P. Socha.
W tworzeniu prawdziwie chrześcijańskiej rodziny ma także pomagać dobre poznanie własnej płciowości, poznanie diagnostycznych metod rozpoznawania okresu płodności i naturalnych metod planowania rodziny. Jest to bowiem - wg Dyrektorium - nieocenionym dobrem dla małżonków od początku ich wspólnego życia, które pozwala niejednokrotnie wyjść z labiryntu antykoncepcji, pozwala uniknąć konfliktu sumienia i innych trudności, z którymi boryka się wiele małżeństw. Diecezjalny Informator duszpasterstwa rodzin wskazuje więc, iż szczególną uwagę należy poświęcić duszpasterstwu młodych małżeństw i rodzin, gdyż zasadniczą trudność ich życia stanowi sprawa dzietności. Chodzi także o to, by przychodzący do poradni rodzinnej nie tylko wysłuchali informacji o naturalnych metodach rozpoznawania płodności, ale by się ich nauczyli, a do nauczenia się ich potrzebny jest dłuższy okres czasu, podyktowany koniecznością notowania obserwacji i zdobycia umiejętności ich interpretowania. Znajomość metod musi jednak iść w parze z otwartością na dar życia i ze świadomością odpowiedzialności za zrodzenie i wychowanie przyszłych obywateli Ojczyzny i nowych członków Kościoła. Bez utrwalenia takiej świadomości metody te mogą stać się formą małżeńskiego egoizmu, dlatego też Episkopat poleca, aby „w każdej parafii zadbać o umieszczenie w programie duszpasterskim katechez, głoszonych systematycznie małżonkom i rodzicom, np. co miesiąc”. „Kościół diecezjalny służy rodzinie formacją przedmałżeńską, sprawowaniem sakramentu małżeństwa, który uświęca małżeństwo i rodzinę, oraz posługą duszpasterską po zawarciu małżeństwa. Ten ostatni sposób realizuje się głównie przy okazji udzielania sakramentu chrztu dziecka, przygotowanie dzieci do pierwszej spowiedzi i Komunii świętej, przygotowanie do bierzmowania, katechizację rodziców itp.” - mówi bp P. Socha.

Przeciwdziałanie zagrożeniom

„Trudne uwarunkowania codzienności sprawiają, że życie małżeńskie i rodzinne narażone jest na wiele zagrożeń - mówi ks. Dariusz Orłowski, diecezjalny duszpasterz rodzin - dlatego też wszyscy duszpasterze, a także zaangażowane osoby świeckie powinny poczuwać się do odpowiedzialności za rodzinę”. Nowe Dyrektorium kładzie więc szczególny nacisk na potrzebę rozbudowania sieci placówek, które niosą pomoc rodzinie, chodzi tu o domy samotnej matki, ośrodki opiekuńczo-wychowawcze, poradnie rodzinne, pomagające młodym małżeństwom w zakresie wychowania dzieci. Wszystkie te inicjatywy służą temu, by przeciwdziałać dezintegracji rodziny i kruchości związków, pomagać rozwiązywać konflikty. „Wobec narastających zagrożeń małżeństwa i rodziny i coraz trudniejszych wyzwań, stojących przed rodzinami - czytamy w Dyrektorium - jest rzeczą konieczną organizować pomoc rodzinom w odpowiednio szerokim zakresie”.
Poradnictwo rodzinne istnieje w większości parafii naszej diecezji. Do jego głównych zadań należy upowszechnianie wiedzy o odpowiedzialnym rodzicielstwie podczas spotkań w poradni oraz wygłaszanie katechez o małżeństwie i rodzinie. Wsparciem dla poradni rodzinnych są poradnie specjalistyczne, w których lekarze, psycholodzy, pedagodzy i prawnicy służą radą, nauką i pomocą małżonkom, narzeczonym, młodzieży i dzieciom w różnych sytuacjach życiowych. W naszej diecezji istnieją dwie takie poradnie: Specjalistyczna Poradnia Rodzinna „Nazaret” przy ul. Drzymały 36 w Gorzowie Wlkp. oraz Specjalistyczna Poradnia Rodzinna przy ul. Kasprowicza 1 w Zielonej Górze, obydwie prowadzone są przez Stowarzyszenie Rodzin Katolickich.
Dyrektorium uwzględnia również rodziny w sytuacjach trudnych: bezdzietność, dzieci niepełnosprawne, osoby uzależnione, podeszły wiek, wdowieństwo i wypadki losowe. Na szczególną uwagę zasługuje wiec działalność Diecezjalnego Ośrodka Adopcyjno-Opiekuńczego. Kościół rozumie bowiem ból par niemogących mieć własnych dzieci, ale zamiast nieetycznych sztucznych zapłodnień, proponuje przyjęcie przez adopcję dziecka, które nie ma warunków rozwoju w środowisku własnej rodziny. Małżeństwom bezdzietnym należy duszpastersko pomóc w stopniowym dorastaniu do zgody na takie rozwiązanie.
Dyrektorium, zgodnie z zaleceniami Stolicy Apostolskiej, podejmuje też problem ponownych związków małżeńskich osób rozwiedzionych, tzw. związków niesakramentalnych i omawia zasady postępowania z nimi. W naszej diecezji już od dłuższego czasu prowadzone jest duszpasterstwo osób żyjących w związkach niesakramentalnych. Stałe spotkania dla tej grupy osób odbywają się w Gorzowie Wlkp. w parafii pw. św. Maksymiliana Kolbego w każdą ostatnią niedzielę miesiąca o godz. 18.00, w Głogowie w kaplicy Domu „Uzdrowienie chorych” w każdą ostatnią niedzielę miesiąca o godz. 16.00 oraz w Zielonej Górze w parafii pw. św. Brata Alberta w każdą pierwszą niedzielę miesiąca o godz. 17.00 w kaplicy przy ul. Obywatelskiej.

W służbie rodzinie

Dyrektorium przypomina, że za czasów komunizmu zlikwidowano w Polsce wszelkie organizacje katolickie. Wobec czego rozwinęła się z czasem forma spotykania się w ruchach mających na celu przede wszystkim pogłębienie religijne, a następnie obronę życia dzieci poczętych. Obecnie formacji małżeńsko-rodzinnej służy wiele ruchów i stowarzyszeń, które bez przeszkód mogą się rozwijać. W naszej diecezją są to: Ruch Domowy Kościół, Spotkanie Małżeńskie „Dialog we dwoje”, Stowarzyszenie Rodzin Katolickich, Ruch Rodzin Nazaretańskich, a także Ruch Obrony Poczętego Życia „Gaudium vitae” czy Wspólnota „Wieczernik”, gromadząca rodziców dzieci uzależnionych.
Episkopat Polski przypomina też o potrzebie rzetelnego kształcenia i wychowywania obywatelskiego. „Katolik pełniący funkcje publiczne posła, radnego czy innego urzędnika jest w sumieniu zobowiązany do popierania polityki prorodzinnej” - czytamy w Dyrektorium. Episkopat uwzględnia też obowiązki rodziny względem społeczeństwa: „W każdej rodzinie powinno się rozwijać cnoty obywatelskie: otwarcie na drugiego człowieka, pokochanie go, zdolność przebaczania, solidność w życiu, rzetelność w pracy, troska o dobro wspólne itp.”. na koniec Dyrektorium wskazuje na potrzebę współpracy Kościoła z władzami politycznymi i lokalnymi oraz na potrzebę gruntownego przygotowania alumnów do duszpasterstwa rodzin, szczególnie podczas zajęć z teologii pastoralnej.