Reklama

Pałac Saski

Z dawnego Pałacu Saskiego została tylko środkowa część arkad kolumnady, które osłaniają dziś Grób Nieznanego Żołnierza. Władze Warszawy planują rekonstrukcję pałacu. Jak powstawał jeden z najbardziej znanych zabytków stolicy?

Niedziela warszawska 48/2004

Dodaj nasz portal do preferowanych źródeł Google
Artykuły z niedziela.pl będą pojawiać się częściej w Twoich wynikach wyszukiwania

Po upadku dynastii Wazów na tron polski wstąpił August II Mocny. Nie chciał on osiąść na Zamku Królewskim i zamierzał wybudować dla siebie rezydencję pałacowo-ogrodową na wzór Wersalu i drezdeńskiego Zwingeru. Plany powstały wbrew istniejącym wówczas zasadom architektonicznym rozbudowy miasta. Nowa rezydencja miała znaleźć się w linii poprzecznej w stosunku do dotychczasowego Szlaku Królewskiego. Trzeba było także przeciąć linię wałów obronnych stolicy, które usypano w XVII w. z polecenia Zygmunta III Wazy.
W 1713 r. August II wykupił grunty pod budowę rezydencji. Nowy pałac powstał na bazie istniejącego Pałacu Morsztynów. W rzucie poziomym przedstawiał on typ dawnego pałacu-zamku. Zwarty prostokąt głównego gmachu obstawiony był narożnymi pawilonami. Miały one kształt graniastosłupów i przypominały dawne narożne baszty zamkowe. Taki typ barokowego pałacu reprezentowany był w Warszawie dość często. Zbudowano w ten sposób wcześniej pałace Sanguszków, Kazanowskich, Prymasowski, Koniecpolskich czy Królewski przy Oboźnej.
Plany rozbudowy Pałacu Morsztynów przygotowali architekci Fryderyk Pöppelmann oraz Daniel Jaucha. Do bryły dotychczasowej dodano wydłużone skrzydła równoległe do linii frontu, zakończone pawilonami o mansardowym dachu. Szata architektoniczna budynku była dość uboga. Można domniemać, że król po wykupie gruntów nie miał wystarczających funduszy. Rysunek planu Trregaille’a z 1762 r. przedstawiał część środkową z podziałem ścian poziomymi gzymsami, a skrzydła boczne podzielone były pionowymi płaskimi pilastrami, zgodnie z duchem saskiego rokoka. Budynek posiadał trzy kondygnacje. Całość prezentowała się dość skromnie. Król skupił się na wystroju wnętrz, które przypominały wnętrza współczesnych pałaców drezdeńskich. Przebudowa zakończyła się w 1724 r.
Pałac miał obszerny dziedziniec, który od przodu sięgał do Krakowskiego Przedmieścia, wokół znajdowały się budynki stajni, wozowni, kardegardy, pawilony, brama wjazdowa oraz fosa ze zwodzonym mostem od strony Krakowskiego Przedmieścia. Za pałacem rozciągał się ogród pałacowy, zaprojektowany w stylu francusko-włoskim. Tak August Mocny zrealizował nowatorskie założenie urbanistyczne nazwane Osią Saską.
Obydwaj Sasi: August II i August III unikali przebywania na Zamku Królewskim. W przebudowanym pałacu spędzali czas zajmując się dyskusjami nad sztuką i politycznymi matactwami. W czasie Powstania Kościuszkowskiego pałac uległ uszkodzeniom. Po śmierci Augusta III, aż do roku 1797 był własnością elektorów saskich. Sasi sprzedali pałac rządowi pruskiemu. Gmach służył różnym celom. W latach 1802-1816 mieściło się tu Liceum Warszawskie. Brak należytej opieki doprowadził do znacznej ruiny pałacu. Pod warunkiem zburzenia budynku i postawienia nowego, władze carskie w 1835 r. sprzedały pałac moskiewskiemu kupcowi Skworcowowi. Nowy właściciel zlecił przebudowę architektowi Adamowi Idźkowskiemu. W latach 1838-1842 zniesiona została środkowa część morsztynowskiego pałacu, a w jej miejsce dano kolumnadę łączącą obydwa skrzydła pałacowe. Przed zakończeniem przebudowy przed pałacem stanął pomnik ku czci „Polaków poległych za wierność monarsze”. W 1862 r. budynek stał się własnością rosyjskich władz wojskowych. Po 1918 r. był siedzibą sztabu generalnego wojska. W 1923 r. przed pałacem ustawiono pomnik księcia Józefa Poniatowskiego, a dwa lata później przed kolumnadą ulokowano Grób Nieznanego Żołnierza.
Pałac Saski nie uchronił się przed niszczycielską ręką hitlerowców. W roku 1944 został prawie całkowicie zburzony. Ocalała tylko część arkad znajdująca się przy Grobie Nieznanego Żołnierza na dzisiejszym pl. Piłsudskiego. Władze Warszawy planują odbudować Pałac Saski.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

2004-12-31 00:00

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Oceń: 0 0 dodaj do źródeł Google

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Są odpowiedzi, po których zostaje już tylko milczeć albo uwierzyć

[ TEMATY ]

Ks. Krzysztof Młotek

Adobe Stock

Dwaj Świadkowie Apokalipsy zostają przedstawieni obrazem: „oni są dwoma drzewami oliwnymi i dwoma świecznikami, co stoją przed Panem ziemi”. Obraz pochodzi z Zachariasza, gdzie dwie oliwki karmiły świecznik oliwą. Tam oznaczały namaszczonych, kapłana i księcia. Tu Świadkowie noszą rysy Mojżesza i Eliasza, mocarzy słowa, którzy zamykają niebo i zamieniają wody w krew. Dwóch, bo świadectwo wymaga dwóch (zob. glossę na 1 X). Kościół widział w nich Prawo i Proroków, Piotra i Pawła, albo po prostu siebie, wspólnotę świadków w mocy Ducha.
CZYTAJ DALEJ

10. rocznica Aktu Przyjęcia Jezusa Chrystusa za Króla i Pana: Królestwo Boże jest w naszym wnętrzu

2026-11-21 10:58

[ TEMATY ]

Chrystus Król

Adobe Stock

Gdy Jezus mówi „królestwo Boże jest pośród was”, to znaczy, że kryje się ono już teraz w naszym wnętrzu, w naszym sercu, gdy to serce już zmartwychwstało i porzuciło grzeszne życie - napisał abp Stanisław Gądecki. W przekazanym KAI opracowaniu metropolita poznański senior podsumował znaczenie Jubileuszowego Aktu Przyjęcia Jezusa Chrystusa za Króla i Pana w 10. rocznicę tego wydarzenia. To właśnie abp Gądecki jako ówczesny przewodniczący Episkopatu Polski 10 lat temu w Krakowie-Łagiewnikach wypowiedział wraz z pozostałymi biskupami, kapłanami i wiernymi Akt Przyjęcia Jezusa za Króla i Pana.

1. 10 lat temu - dnia 19 listopada 2016 roku - w Krakowie-Łagiewnikach został proklamowany Jubileuszowy Akt Przyjęcia Jezusa Chrystusa za Króla i Pana z udziałem Episkopatu Polski i Prezydenta RP. „Nieśmiertelny Królu Wieków, Panie Jezu Chryste, nasz Boże i Zbawicielu! W Roku Jubileuszowym 1050-lecia Chrztu Polski, w roku Nadzwyczajnego Jubileuszu Miłosierdzia, oto my, Polacy, stajemy przed Tobą [wraz ze swymi władzami duchownymi i świeckimi], by uznać Twoje Panowanie, poddać się Twemu Prawu, zawierzyć i poświęcić Tobie naszą Ojczyznę i cały Naród”. Dzień później, w uroczystość Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata, akt ten był odmawiany we wszystkich polskich kościołach.
CZYTAJ DALEJ

Watykan: nowy teolog domu papieskiego

2026-11-21 13:38

[ TEMATY ]

Watykan

dom papieski

Vatican Media/© Angelicum

O. Serge-Thomas Bonino OP

O. Serge-Thomas Bonino OP

Ojciec Święty mianował o. Serge-Thomasa Bonino OP, przewodniczącego Papieskiej Akademii św. Tomasza z Akwinu, teologiem Domu Papieskiego - poinformowało Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej. Zastąpi on na tym stanowisku polskiego dominikanina, 75-letniego o. Wojciecha Giertycha, który pełnił tę funkcję od 1 grudnia 2005 roku.

ks. Marek Weresa / @VaticanNewsPL
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

REKLAMA

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję