Za piękną bramą

Zimowe klimaty przydają wiele uroku drodze do Dzierążni, choć zaśnieżonymi i zalesionymi wąwozami nie jest łatwo do niej dotrzeć. Zawodzi wyobraźnia, jak wyglądały te trakty, gdy w XIII w., na ziemiach należących do biskupów krakowskich, bp Iwo Odrowąż postanowił wybudować świątynię (według J. Długosza ok. 1218-1229). W 1440 r. kanonik krakowski magister Paweł z Zatora zbudował drugi kościół (zgodnie z informacjami zawartymi w karcie ewidencyjnej zabytku, do chwili obecnej z tamtej epoki zachowała się wieża, przebudowana w 1824 r.; ks. J. Wiśniewski w swej monografii o zabytkach sakralnych twierdzi natomiast, że powstała ona właśnie ok. 1824 r. Najstarsze elementy architektoniczne wieży poświadczają jednak XV-wieczny rodowód).
Kościół w obecnej formie był wznoszony w kilku etapach. I tak prezbiterium z 1646 r. zostało powiększone przez ks. St. Ludwika Kotarbińskiego ok. 1850 r. Nawa jest z 1660 r. Przedsionek północny (pierwotnie zakrystia) został wybudowany w poł. XVII w., a skarbiec południowy z 1847 r. - powiększony i zmieniony na zakrystię w 1901 r. Najważniejsze przebudowy i remonty miały miejsce w: 1824, 1847 i 1955 r. Kościół jest orientowany, murowany z kamienia. Jego nawa jest szersza i wyższa od prezbiterium, dwuprzęsłowa. Barokowa architektura posiada starsze elementy (gotyk, renesans), całość jest bardzo dobrze zachowana i prezentuje się okazale, łącznie z atrakcyjnym, starszym i nowszym drzewostanem wokół kościoła, wśród którego są pomniki przyrody.
Warto zauważyć także okazałą bramę wejściową, wkomponowaną w ogrodzenie, gruntownie odnowioną przed trzema laty. Kamienna neobarokowa brama ma formę arkadowej, trójosiowej struktury z ażurowym zwieńczeniem w osi głównej oraz rzeźbami i wazonami.

Wokół ołtarza św. Marii Magdaleny

Najważniejszy punkt wnętrza kościoła stanowi ołtarz św. Marii Magdaleny, który ostatnio poddany był kompleksowym zabiegom konserwatorskim. Jest to oryginalne malowidło z poł. XVII w., namalowane w technice typowej dla czasu powstania (olej na płótnie) o wymiarach 250x150 cm. Płótno, w złoconej ramie, przedstawia uduchowioną postać Świętej. Na belkowaniach nad ołtarzem znajduje się okazała, promienista gloria z rzeźbą gołębicy, stanowiąca dekorację całego ołtarza.
Prace konserwatorskie prowadziła krakowska pracownia Wojciecha Szczurka.
Uroczystość poświęcenia odnowionego ołtarza z udziałem bp. K. Ryczana, została poprzedzona misjami parafialnymi (13-20 lutego), które - w duchu wielkopostnym - poprowadził ks. Jacek Wawrzyniak, salwatorianin.
Tuż pod ołtarzem głównym znajduje się oryginalna kaplica Grobu Chrystusa, służąca obecnie jako kaplica Miłosierdzia Bożego oraz jako miejsce przygotowania grobu Pana Jezusa w Wielkim Tygodniu.
Dwa ładne, nieźle zachowane ołtarze boczne także kiedyś będą musiały zostać poddane renowacji. We wnętrzu zwracają również uwagę: krzyż barokowy nad tęczą, obraz św. Anny, stacje Drogi Krzyżowej, utrzymane w tym samym, butelkowozielonym kolorycie, co ołtarze, ambonka, odmalowane ostatnio wnętrze. Rzeźby i ornamenty neorokokowe są głównie autorstwa Stanisława Angielskiego ze Skalbmierza (zm. 1937 r.), także chór muzyczny i organy. Ciekawa jest płyta kamienna z herbem Dębno kard. Józefa Oleśnickiego (poł. XV w.), wmurowana w ścianę dawnego skarbca. We wszystkich pomieszczeniach kościoła są kamienne, marmurowe posadzki (częściowo z piaskowca). Wnętrze, utrzymane w jednolitej tonacji, z wieloma odrestaurowanymi elementami prezentuje się bardzo okazale.

Codzienność rolniczej wspólnoty

„Jestem wdzięczny parafianom za troskę o nasz kościół, wyrażającą się w ofiarności, zainteresowaniu jego stanem - wyjaśnia ks. proboszcz Władysław Kutuś. - Ludzie tutaj są bardzo przywiązani do ziemi, do tradycji, do naszych nabożeństw, np. wielkopostnych. Charakteryzuje ich silne umiłowanie tej ziemi i tych miejsc, wyrosłe z przekonania, że tutaj jest ich najbliższa ojczyzna”.
Dzięki tej ofiarności udało się od 2001 r. odnowić m.in.: dach na plebanii, wspomnianą bramę wejściową, pomalować wnętrze świątyni. Najpilniejszą obecnie sprawą jest remont wieży, która została uszkodzona podczas listopadowej wichury w 2004 r. Jest już opracowana specjalistyczna ekspertyza, a tempo prac, zaplanowanych na sezon wiosenno-letni, zależy od możliwości finansowych parafii.
1381 osób mieszka w wioskach: Dzierążnia, Kwaszyn, Kujawki, Bieglów, Gradzonowice, Sudół, Gaik, Sypów, Marianów, Orkanów. To dosyć rozległy teren, dlatego też w latach 80. w oddalonym o 12,5 km Orkanowie wzniesiono kaplicę wygodną, obszerną, ładnie - staraniem ludzi - ozdobioną i wyposażoną. Obecnie budowane jest ogrodzenie z cegły klinkierowej. Msza św. sprawowana jest tam w każdą niedzielę i święta, odpust przypada 3 maja - w uroczystość Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski.
Duszpasterstwo jest tradycyjne, podobne, jak w wielu innych parafiach zamieszkałych przez rolników. Ziemia w okolicy jest niezła i nie leży odłogiem. Uprawia się warzywa i zboże. Gospodarstwa od 3-5 ha, po 10, a nawet 100-hektarowe. Ale trudno byłoby znaleźć budżet rodzinny, który nie liczyłby przede wszystkim na rentę starszych domowników. Parafia jest starzejąca się (pogrzebów dwukrotnie więcej niż chrztów). W samej Dzierążni jest też szkoła, dobrze współistniejąca z parafią, w której uczy się ponad 100 dzieci. Katechezę prowadzi Piotr Markiewicz.
Odpust w Dzierążni, stojącej - jak mówi Ksiądz Proboszcz „tradycją, historią i przywiązaniem do ziemi”, przypada 22 lipca we wspomnienie św. Marii Magdaleny, zaś dodatkowy - w pierwszą niedzielę października, obchodzoną jako święto Matki Bożej Różańcowej.