Prof. Andrzej Stelmachowski laureatem nagrody im. bp. Romana Andrzejewskiego

- Nie wiem, czy zasługuję na tę prestiżową nagrodę, kiedy jest jeszcze tyle do zrobienia w związku z problemami wsi, kiedy jeszcze nie wszystko się udało i wydaje mi się, że jeszcze najważniejsze zagadnienia stoją przed nami - mówił prof. Stelmachowski. Gdy kard. Glemp wręczył mu statuetkę, powiedział: „Serdecznie dziękuję, że Ksiądz Prymas osobiście uczestniczy w tej uroczystości, co mnie zobowiązuje”.
Laudację wygłosił bp Alojzy Orszulik. - „Mój przyjacielu Andrzeju” - zwrócił się do laureata. Przypomniał zdarzenie z życia Stelmachowskiego, kiedy to w 1963 r. został pozbawiony nominacji sędziowskiej. Wstrzymano też jego awans naukowy. - Kiedy Uniwersytet Warszawski wystąpił o powołanie go na profesora, sprawa niespodziewanie utknęła w Radzie Państwa. Władysław Gomułka autorytatywnie orzekł, że katolik może być profesorem, ale nie w Warszawie - wspominał Biskup. - W końcu przewodniczący Rady Państwa został upoważniony do podpisania tej nominacji, ale pod warunkiem, że przyszły profesor zamieszka poza stolicą. I Stelmachowski przeniósł się do Wrocławia. Wykładał prawo rolne na tamtejszym uniwersytecie. Do Warszawy wrócił dopiero w roku 1969. Związał się na dobre z UW, a także z Akademią Teologii Katolickiej (obecnie UKSW). A wszystko za karę. Bo w 1957 r. wziął udział w pielgrzymce prawników na Jasną Górę.
Wielkie uznanie dla prof. Stelmachowskiego wyraził Prymas Polski. Zwrócił uwagę na ogromną odwagę laureata nagrody, szczerość i oddanie, tym bardziej, że jego działalność przypadła na trudne czasy epoki komunistycznej. - Najwięcej śmiałości Profesor wykazał jako minister oświaty, za co jestem mu szczególnie wdzięczny - podkreślił kard. J. Glemp.
A. Stelmachowski, rocznik 1925, z wykształcenia jest prawnikiem, specjalistą w dwóch dziedzinach: w prawie cywilnym i w prawie rolnym. Należał do ścisłego grona doradców Prymasa Wyszyńskiego, jeśli chodzi na przykład o przygotowywanie treści przesłania, jakie Prymas co roku kierował do całego środowiska prawniczego. Był doradcą Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Stoczni Gdańskiej im. Lenina. I członkiem NSZZ „Solidarność”. W roku 1980 razem z mec. Janem Olszewskim układał projekt statutu niezależnych związków zawodowych. Stelmachowski wspierał też wówczas ruch solidarnościowy na wsi. Wskazywał w swych ekspertyzach prawne przesłanki do utworzenia związku zawodowego rolników indywidualnych. Potem, w 1981 r. sam uczestniczył w strajkach chłopskich w Rzeszowie i w Bydgoszczy. Brał udział w rozmowach z komisją rządową. Efektem były słynne porozumienia rzeszowsko-ustrzyckie.
Po 13 grudnia Stelmachowski był kilkakrotnie przesłuchiwany. Zaangażował się w realizację programu episkopatów państw zachodnich na rzecz rolnictwa w Polsce. Brał udział w wielu spotkaniach i konferencjach organizowanych przez Duszpasterstwo Rolników. Jego związki z Episkopatem zacieśniły się w roku 1984. Był już wprawdzie w zespole legislacyjnym Rady Głównej Episkopatu, opiniował projekty ustaw - m.in. o stosunku państwa do Kościoła. A teraz, jako przedstawiciel biskupów, brał też udział w rozmowach z władzami na temat uwolnienia przywódców „Solidarności”. W sierpniu 1988 r. rozpoczął poufne rozmowy z Józefem Czyrkiem, sekretarzem KC PZPR. Doprowadził do spotkania Lecha Wałęsy z gen. Kiszczakiem. A potem - w połowie września 1988 r. - do „pierwszej Magdalenki”, czyli rozmów władzy z opozycją w podwarszawskiej Magdalence.
Był pierwszym, solidarnościowym, marszałkiem przywróconego właśnie Senatu. Obecnie jest prezesem Wspólnoty Polskiej.
Na uroczystość wręczenia nagrody, poza Księdzem Prymasem i bp. Orszulikiem, przybyli m.in. ks. prof. Jerzy Pałucki z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i ks. Ireneusz Juszczyński, diecezjalny duszpasterz rolników diecezji włocławskiej, a także posłowie, senatorowie, ministrowie rządów solidarnościowych.
Nagroda im. bp. Romana Andrzejewskiego została przyznana po raz pierwszy. Jej patron był wieloletnim przewodniczącym Komisji Episkopatu Polski ds. Duszpasterstwa Rolników i krajowym duszpasterzem rolników. Zmarł w 2003 r.