Biblioteka liczy sobie już ponad 250 lat. Ma pokaźne zbiory z dziedziny teologii, filozofii, historii, prawa kanonicznego, pedagogiki i in. Codziennie korzystają z niej klerycy i wykładowcy, ale też studenci wyższych uczelni - bo od wielu lat jest otwarta na potrzeby całego środowiska naukowego Kielc.
Pierwsze książki do Biblioteki seminaryjnej przywieźli Księża Bartoszkowie - wyznaczeni do organizacji Wyższego Seminarium Duchownego w Kielcach przez biskupa krakowskiego Konstantego Felicjana Szaniawskiego, który powołał je w 1726 r. Urzędujący na przestrzeni lat rektorzy dbali o Bibliotekę, powiększając ją o cenne nabytki. Dużo woluminów podarowali także kolejni biskupi i profesorowie. Po kasacie zakonów w XIX wieku, ratując przed zniszczeniem księgozbiory klasztorne, przewożono je do Kielc. W ten sposób ok. 10 tys. starodruków znalazło bezpieczne miejsce w seminarium. Bibliotekę wzbogaciła także Kapituła Kielecka, przekazując jej własny księgozbiór.
Obecnie Biblioteka zajmuje pomieszczenia na parterze, w gmachu Seminarium. Obok niej mieści się czytelnia. Wielu kielczan zna ją doskonale. Bo gdzie można znaleźć więcej informacji na temat teologii, filozofii czy historii Kościoła? Studenci Akademii Świętokrzyskiej, zwłaszcza z wydziału pedagogiki i historii, chętnie z niej korzystają. Cenne rękopisy, inkunabuły, starodruki, a wreszcie czasopisma (ok. 800 tytułów krajowych i zagranicznych) są wielką kopalnią wiedzy, szczególnie dla przygotowujących prace magisterskie czy rozprawy doktorskie. Dzięki zakupom i hojnym darczyńcom księgozbiór stale się powiększa. Swoją bibliotekę na potrzeby Seminarium przekazał ks. prof. Mieczysław Rusiecki. Zajmuje ona oddzielne pomieszczenia i funkcjonuje jako Biblioteka Katechetyczna. - Korzystają z niej zwłaszcza katecheci i studenci kierunków pedagogicznych - mówi ks. Andrzej Kaleta, dyrektor Biblioteki WSD od 1994 r.

Nowocześnie i z perspektywami

Choć jest to Biblioteka seminaryjna, to każdy może skorzystać z jej zbiorów. - Odwiedzają nas nie tylko studenci, również uczniowie. Ostatnio chętnie pytają o książki o Janie Pawle II - opowiada bibliotekarz Edyta Wilk, pracująca tu od 7 lat.
W 1995 r. rozpoczęto komputerowe opracowywanie księgozbioru, a rok później poszczególne stanowiska komputerowe połączono w sieć biblioteczną, co znacznie ułatwiło pracę i korzystanie z katalogów. Skatalogowano już ponad 34 tys. tytułów, a dzięki połączeniu z Internetem udostępniono bazy danych szerokiemu gronu osób.
Biblioteka utrzymuje się ze szczupłych środków seminaryjnych, jednak mimo to powiększa swoje zbiory. Nieustannie zakupuje nowości książkowe i czasopisma. W ramach wymiany za „Kieleckie Studia Teologiczne”, wydawane przez nasze seminarium, otrzymujemy też czasopisma z innych ośrodków naukowych w Polsce.
- Współpracujemy z Biblioteką Narodową w Warszawie, Biblioteką Akademii Świętokrzyskiej, Biblioteką Wojewódzką w Kielcach oraz Federacją Bibliotek Kościelnych „Fides”- mówi ks. A. Kaleta.
Dzięki temu Biblioteka może wymieniać się bazami danych. Wkrótce zostanie ukończone komputerowe katalogowanie czasopism. Takich planów modernizujących instytucję jest więcej. - Chcemy przebudować główny magazyn druków nowych. Powstaje także oddzielne archiwum, gdzie gromadzone są m.in. prace magisterskie alumnów, a także materiały dokumentujące historię naszej uczelni - dodaje ks. Kaleta.

Lektorium

Tutaj mogą jedynie przebywać klerycy i pracownicy naukowi seminarium. Stylowe wnętrze lektorium, mieszczące się na piętrze gmachu, przypomina o długiej historii i tradycji uczelni. Jeszcze w początku lat 90. mieścił się w nim refektarz kleryków. Pozostał po nim wielki obraz Ostania Wieczerza. Papież Jan Paweł II podczas pobytu na Kielecczyźnie gościł tutaj na kolacji.
Po remoncie stół jadalny zastąpiły stoliki do pracy i półki wypełnione książkami. Każdego dnia lektorium odwiedzają klerycy oraz wykładowcy. Książki ułożono według działów, wśród nich króluje teologia i filozofia, potem prawo kanoniczne, biblistyka, patrologia i wiele innych. Klerycy mają pełny dostęp do półek. - Chodzi o to, aby każdy samodzielnie mógł znaleźć odpowiedni podręcznik, słowniki czy encyklopedie - wyjaśnia jeden z pracowników. Klerycy przychodzą do lektorium zazwyczaj po zajęciach.

Skarby biblioteki

Szczególną opieką objęte są oczywiście starodruki. Chroni je m.in. system przeciwpożarowy. - Najbardziej zniszczone kodeksy muszą być poddane konserwacji i zabezpieczeniu - mówi ks. Kaleta. - Z myślą o tej części księgozbioru przygotowujemy odpowiednie pomieszczenia wyposażone w urządzenia kontrolujące wilgotność powietrza. W przyszłości korzystanie ze starodruków będzie dużo prostsze i szybsze. Planujemy bowiem podjęcie prac nad digitalizacją dzieł wydanych do końca XVIII wieku. Przechowywanie ich na cyfrowych nośnikach informacji zabezpieczy oryginały, umożliwiając jednocześnie szeroki dostęp do tego rodzaju źródeł - wyjaśnia.
Perełki wśród starodruków są pieczołowicie chronione. W 1997 r. konserwacji poddano najcenniejszy egzemplarz - Graduał wiślicki z przełomu XIII i XIV wieku, zaś w 2000 r. Antyfonarz kielecki z przełomu XV i XVI wieku. Niedawno do pracowni konserwatorskiej w Warszawie trafiły dwa kolejne: Brewiarz przemyski lub krakowski z XV wieku oraz „Graduał franciszkański” z przełomu XV i XVI wieku.
Pierwszy, to rękopis z tekstami psalmów i antyfon w języku łacińskim. Całość oprawiono w deskę i obciągnięto skórą. Posiada bogato zdobione inicjały. Graduał franciszkański z przełomu XV i XVI wieku zawiera natomiast zapis nutowy śpiewów gregoriańskich, które wykonywali mnisi. Charakteryzują go zdobione inicjały. Oprawiony jest w deskę, którą pokrywa skóra z pięknymi tłoczeniami. Całość zdobią umieszczone w narożach okucia. Do Biblioteki powrócą prawdopodobnie pod koniec bieżącego roku.

* * *

Konserwacja Graduału franciszkańskiego i Brewiarza przemyskiego stała się możliwa dzięki objęciu ich przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Programem Operacyjnym „Dziedzictwo Kulturowe”.