Każda kapituła powołana jest do tego, aby przede wszystkim modlić się we wspólnocie. To jej pierwsza funkcja, sięgająca zresztą czasów starożytnych Kościoła, kiedy kapłani z danego miasta gromadzili się na modlitwie, wspólnie chwaląc Boga w imieniu całej wspólnoty ochrzczonych. Drugie zadanie to sprawowanie lub uczestniczenie w bardziej uroczystych czynnościach liturgicznych w kościele katedralnym lub kolegiackim.
Kapituły kanonickie naszej diecezji powstały prawie 11 lat temu. W 5. rocznicę istnienia diecezji Stolica Apostolska erygowała Sosnowiecką Kapitułę Katedralną, a bp Adam Śmigielski SDB, ordynariusz sosnowiecki, erygował dwie kolejne: olkusko-pilicką i jaworznicką. Sosnowiecka Kapituła Katedralna powstała, jak czytamy w „Dekrecie Congregatio pro Cleris” wydanym 4 marca 1997 r.: „Dla ubogacenia kultu Bożego w katedrze, dla podkreślenia większej godności diecezji, jak i przysłużenia się duchowieństwu. Tworzą ją kanonicy gremialni i honorowi. Według statutu kapituły katedralnej kanonikom przysługuje specjalny strój tzw. strój chórowy składający się z: czarnej sutanny z obszywkami i guzikami koloru fioletu rzymskiego, z fioletowego pasa, rokiety, mucetu, czarnego biretu z fioletowym pomponem i pierścienia. Kanonicy używają dystynktorium z wizerunkiem Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej, Patronki Metropolii - na awersie medalionu i z wizerunkiem św. Brata Alberta, głównego Patrona diecezji - na rewersie medalionu. Dystynktorium ma być noszone na podwójnym łańcuchu na szyi”.
Kapitułę Kolegiacką Olkusko-Pilicką przy kościele pw. św. Andrzeja Apostoła w Olkuszu erygował bp Adam Śmigielski mając na względzie bardziej uroczyste sprawowanie nabożeństw liturgicznych i pragnąc nadto ożywić kult Najświętszej Maryi Panny Wspomożenia Wiernych w Jaroszowcu. Kościoły pw. św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Pilicy otrzymały tytuł prokolegiaty. Kanonicy gremialni i honorowi noszą strój kanonicki. Strój kanonika kolegiaty to: czarna sutanna z obszywkami i guzikami koloru fioletu rzymskiego, fioletowy pas, rokieta z podbiciem fioletowym, mucet koloru czarnego z fioletowymi obszywkami i guzikami, czarny biret z fioletowym pomponem i pierścień.
Jaworzno z jego pierwszą chrześcijańską świątynią i pierwszą wspólnotą parafialną od początku swego istnienia - XIII wiek, związane jest z osobą św. Wojciecha. W roku milenium męczeńskiej śmierci Świętego, ze względu na żywy rozwój kultu Patrona Polski, Biskup Ordynariusz naszej diecezji ustanowił Kapitułę Kolegiacką św. Wojciecha w Jaworznie. Kapituła, według statutu, ma w szczególny sposób zabiegać o szerzenie kultu św. Wojciecha przez ukazywanie jego roli w dziejach narodu polskiego, a także jego misji w jednoczącej się dziś Europie. Kanoników tej kapituły obowiązuje taki sam strój, jak członków Kapituły Kolegiackiej Olkusko-Pilickiej.