Wielu wiernych zastanawia się, dlaczego niekiedy jest tak, że niektórzy teologowie występujący w mediach mówią rzeczy sprzeczne z tym, co głoszone jest od wieków w Kościele. A to któryś z nich powie, że Komunia św. należy się rozwiedzionym, innym razem - że do zbawienia nie jest potrzebny Kościół. Nie mówiąc już o egzotycznych teoriach, że „gdyby Chrystus żył w dzisiejszych czasach, na pewno dopuściłby kapłańswo kobiet”.

Gorzkie owoce

Taka „wolność słowa”, polegająca na mówieniu nieprawdy o sprawach wiary, rodzi szczególnie złe owoce w dwóch przypadkach. Po pierwsze, gdy jest wielokrotnie powtarzana przez media (najlepszym przykładem jest mit, że „posty już nie obowiązują”, który powstał po ogłoszeniu w 2002 r. na nowo zredagowanych Przykazań Kościelnych). Niektóre media wręcz lubują się w „otwartym poszukiwaniu” i zachwycaniu się herezjami. Drugim niebezpieczeństwem jest, gdy teologiem wierzącym w sprzeczne z nauką Kościoła teorie jest kapłan. Bo niby jak taki kapłan spowiada - według zdania własnego, czy Kościoła? Warto tutaj przywołać Ewangelię: „Kto mówi we własnym imieniu, ten szuka własnej chwały. Kto zaś szuka chwały Tego, który go posłał, ten godzien jest wiary i nie ma w nim nieprawości” (J 7, 18).

Przyczyny błądzenia

Co takiego dzieje się, że wielu teologów błądzi? Odpowiedź na to pytanie inspirowana jest obchodzonym w zbliżającym się tygodniu wspomnieniem św. Tomasza Akwinu. Ten Doktor Kościoła wspiął się na wyżyny intelektu, aby w teologii udowadniać tylko to, co jest zgodne z dogmatami. Dziś o scholastyce mówi się często z uśmiechem lub pogardą. Zarzuca się jej, że udowadnia jedynie z góry założone tezy. Ale dogmaty i nauczanie Chrystusa jest dosłownie przekazane „z góry”. Św. Jakub Apostoł pisze, że „każde dobro, jakie otrzymujemy i wszelki dar doskonały zstępuje z góry, od Ojca światłości” (1, 17). I z tym nie można polemizować. Leon XIII w encyklice „Aeterni Patris” pisał: „Gdyby zechciał ktoś zwrócić swoją uwagę na nędzę moralną naszych czasów i dokładnie rozważyć bieg rzeczy w sprawach prywatnych i publicznych, ten z pewnością przekona się niezawodnie, że właściwa przyczyna zła, zarówno tego, którym już jesteśmy uciskani, jak i tego, którego bardzo się obawiamy, tkwi w tym, że przewrotne ustalenia o rzeczach boskich i ludzkich, już wcześniej wywiedzione z różnych szkół filozoficznych, przeniknęły już teraz niemal za powszechnym przyzwoleniem do wszystkich warstw społeczeństwa”. Diagnoza Papieża z końca XIX wieku aktualna jest i dziś. Dawniej ośmieszano scholastykę, jako zawiłe mędrkowanie, z tego tylko powodu, że wolnomyśliciele nie chcieli sobie zadać trudu, by poznać jej istotę. Wygodniej, a może i modniej było uważać inne filozofie za atrakcyjniejsze i upraszczać dochodzenie spraw Bożych do zdań typu „mam prawo uważać, że...”. Dziś np. filozofia modernistyczna z jej rozumieniem prawdy jako czegoś, co każdy człowiek może rozumieć na swój sposób, odrzuca scholastykę i wiedzie ludzi na manowce.

Pycha prowadzi do głupoty

Najczęstszym argumentem przeciwników scholastyki jest twierdzenie, iż nie można ograniczać umysłowo teologa. Przytoczę więc jeszcze raz Ewangelię: „Kto mówi we własnym imieniu, ten szuka własnej chwały.” A własna chwała - pycha, jak wielokrotnie uczył nas Chrystus na przykładzie faryzeuszy - prowadzi do głupoty. Zbyt samowolne rozważania teologiczne mają więc efekt odwotny niż zamierzony przez teologów. Jak uczy wspomniana encyklika: „Społeczność rodzinna, a także państwowa, która z powodu przewrotnych opinii znalazła się w stanie jakże wielkiego kryzysu, żyłaby o wiele bezpieczniej i spokojniej, gdyby w akademiach i szkołach była wykładana zdrowsza nauka i zgodniejsza z nauczaniem Kościoła, jaką zawierają dzieła Tomasza z Akwinu. Tomasz bowiem rozprawia w nich o wrodzonej podstawie wolności, w obecnych czasach zdążającej do samowoli (...)”.

Po co filozofować?

W Polsce mianem „filozofa” często pogardliwie określa się osoby, które zamiast żyć według tradycyjnych norm, doszukują się usprawiedliwień dla niemoralnych lub głupich poczynań. Rozważanie spraw wiary jest jednak potrzebne, by wiedzieć, jak w zmieniających się czasach żyć Ewangelią. Nie zapominajmy jednak, że choć czasy i świat się zmieniają, to Bóg pozostaje niezmienny, a co za tym idzie - niezmienne są także prawdy wiary. Odrzucając myśl scholastyczną stajemy się tylko filozofami w cudzysłowiu.