Po monumentalnej restauracji prezbiterium i nawy głównej wraz z ich zabytkowymi elementami, przeprowadzonej do obchodów 800-lecia Kapituły Kolegiackiej w Opatowie i otwarcia roku jubileuszowego 2006-2007, ani na chwilę nie ustała troska o udoskonalenie wyglądu kolegiaty i poszerzenie jej funkcji do obecnych potrzeb wiernych. W 2008 r. mistycznego nawiedzenia parafii przez Matkę Bożą w kopii cudownego Obrazu Jasnogórskiej Pani, po żmudnej pracy w dawnej kostnicy urządzona została Kaplica Adoracji Najświętszego Sakramentu i ofiarowana Trójjedynemu Bogu jako wotum wdzięczności za dar Maryi i Jej macierzyńską opiekę. Kaplica, codziennie otwarta od pierwszej do ostatniej Mszy św., jest nie tylko wysublimowanym miejscem kontaktu człowieka ze świętością Boga, ale też z sobą samym - na chwilę zatrzymanym, by się pomodlić lub choćby przyklęknąć.
Wkrótce potem z inspiracji Kościoła miasto Opatów reprezentowane przez władze samorządowe zainteresowało się związkiem ze św. Marcinem i uznało, że od początku istnieje i rozwija się pod jego opiekuńczym okiem. Dlatego pod przewodnictwem parafii kolegiackiej i uchwałą Rady Miasta za pośrednictwem Biskupa Sandomierskiego wystąpiło z prośbą do Stolicy Apostolskiej o przyznanie jego patronatu. Dzięki determinacji bp. Krzysztofa Nitkiewicza starania zostały uwieńczone aktem Kongregacji do Spraw Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów o ogłoszeniu św. Marcina z Tours Biskupa patronem Miasta Opatowa. Ogłoszenie dokumentu w obecności Biskupa Diecezjalnego nastąpiło 11 listopada 2009 r. Wzrosła świadomość daru niezwykłego Orędownika i wynikające z tego daru zobowiązanie opatowian do naśladowania go. Jednym z aspektów postępowania za św. Marcinem jest działanie grupy wiernych w parafialnej świetlicy. Żywimy nadzieję, że wkrótce pogłębimy związek z uczonym Biskupem z Tours, twórcą skryptorium i bogatego księgozbioru, organizując parafialną bibliotekę z czytelnią.
Znakiem czasu dla mieszkańców Opatowa i ich ogromnym przywilejem jest odkrywanie duchowego przesłania św. Marcina Biskupa zapisanego w historii XII-wiecznej kolegiaty. W kolejnym roku jej odnawiania przemówił freskiem odkrytym w kapitularzu, w którym ukończony został pierwszy etap prac renowacyjnych. Rozpoczęte w maju 2010 r., po upływie 6 miesięcy pozwalają na pierwsze spostrzeżenia odnośnie do technicznych rozwiązań praktycznych stosowanych w pierwszych polskich świątyniach, do których bez wątpienia należy kolegiata w Opatowie. Otóż miejsce zebrań kanoników kapituły kolegiackiej było doskonale przystosowane do użytkowania w warunkach surowego klimatu atmosferycznego. Okazuje się, że ogrzewał je kominek, wykonany prawdopodobnie pod koniec XV wieku z cegły palonej, umieszczony w północno-wschodnim narożniku. Konserwatorzy odnowili i wyeksponowali jego elementy, zachowując okopcenia świadczące o eksploatowaniu urządzenia, co pośrednio dowodzi całorocznego zbierania się wspólnoty kanonickiej. Jednak najważniejszym odkryciem jest XVII-wieczny fresk na wschodniej ścianie pomieszczenia. Przedstawia on scenę dzielenia się młodego żołnierza - Marcina płaszczem z klęczącym żebrakiem. Scena, artystycznie bliska przedstawieniu na XVI-wiecznej miniaturze Stanisława Samostrzelnika zdobiącej dokument zw. przywilejem opatowskim, tutaj zda się mieć zadanie nie tyle zdobić, co edukować. Wymowne jest zastosowanie klęcznika, który z jednej strony może sugerować chęć ochrony kolan przed zimnem i wilgocią codziennie żebrzącego kaleki, z drugiej zaś narzuca uniwersalne skojarzenie z człowiekiem modlącym się o wstawiennictwo. Zarówno jedna interpretacja jak druga potwierdza ciągłość i intensywność kultu św. Marcina Biskupa w Opatowie, który jest nie tylko patronem opiekującym się świątynią i kapitułą, ale też przykładem postępowania wobec potrzebujących. Z nadzieją trzeba oczekiwać na kontynuację pracy w pomieszczeniu, w którym, wg ekspertyzy wykonanej w 2007 r., polichromia położona jest na wszystkich jego ścianach i czeka na odkrycie oraz nowe odczytanie. Bezcenne jest świadectwo czci okazywanej św. Marcinowi przed 3 wiekami, które jest dla nas zachętą i umocnieniem do pielęgnowania pamięci o jego duchowym wpływie na wieloaspektowy kształt Opatowa. Tu bowiem zamierzamy urządzić muzeum kolegiaty. Żyjemy w epoce kultury obrazkowej, dlatego tym bliższa jest nam swoista Biblia Pauperum zapisana na ścianach świątyni.