To nie jest „zwykłe” muzeum, kojarzące się z gablotami, zakurzonymi wystawami i kapciami z filcu. To instytucja, która dba o to, by zabytki sakralne w diecezji świdnickiej ocalić od zniszczenia i zapomnienia.
„W poczuciu obowiązku należytego zabezpieczenia dóbr kultury chrześcijańskiej znajdujących się w posiadaniu diecezji świdnickiej, w myśl Konstytucji Soboru Watykańskiego II o liturgii świętej «Sacrosanctum Concilium» z dnia 4 grudnia 1963 r., rozdział VII oraz norm postępowania w sprawach sztuki kościelnej wydanych przez Konferencję Episkopatu Polski (Warszawa, 25.01.1973 r.) oraz art. 25 Konkordatu, niniejszym eryguję Muzeum Diecezjalne w Świdnicy, którego siedziba mieści się w budynku przy ul. Kotlarskiej 17 w Świdnicy” - czytamy w dekrecie biskupa świdnickiego Ignacego Deca z 28 lutego 2008 r., erygującym Muzeum Diecezjalne w Świdnicy.
- Niech ta instytucja diecezjalna służy jak najlepiej zabezpieczeniu źródeł związanych z działalnością Kościoła na terenie naszej diecezji i będzie miejscem twórczych badań historycznych naszej ziemi - apelował bp Dec.
I tym właśnie zajmuje się instytucja kierowana przez dyrektora, ks. prał. Piotra Śliwkę.
- Naszym zadaniem jest chronienie od zniszczenia i zapomnienia tych zabytków sakralnych, które mają szczególną wartość historyczną (niekoniecznie czysto materialną) - mówi ks. prał. Śliwka.
W diecezji świdnickiej obowiązkiem każdego z proboszczów jest inwentaryzacja i dbanie o zabytkowe przedmioty znajdujące się w parafiach.
- Niekiedy jednak proboszczowie mają problem z właściwym zabezpieczeniem i konserwacją zabytkowych ksiąg, figur czy obrazów. Wówczas my, jako muzeum, wspomagamy ich w tym dziele - zapewnia Ksiądz Dyrektor.
Dlatego przy Muzeum Diecezjalnym w Świdnicy powstała pracownia konserwacji zabytków. Nie tylko udziela konsultacji w zakresie konserwacji i ochrony zabytków, ale również wykonuje konserwację malowideł ściennych, obrazów na płótnie, na desce i rzeźb drewnianych polichromowanych.
- Zajmujemy się również stolarką, w tym ołtarzami, ambonami, chrzcielnicami, emporami, ramami... - wylicza ks. prał. Piotr Śliwka. - Możemy również sporządzić kosztorysy dotyczące prac konserwatorskich i opracować cały ich program.
Muzeum mieści się w obiektach pourszulańskich, odzyskanych przez Kościół przed laty od władz państwowych, w Śródmieściu Świdnicy, pomiędzy ulicą Budowlaną a ulicą Kotlarską. W kompleksie tym, obejmującym obszar ok. 8 tys. m², docelowo ma znaleźć się nie tylko muzeum, ale również różnego rodzaju poradnie - rodzinne, uzależnień, sale konferencyjne, zespół gabinetów rehabilitacyjnych oraz mieszkania dla profesorów i naukowców, którzy chcieliby prowadzić badania nad diecezjalnymi zasobami archiwalnymi i muzealnymi. To wszystko związane jest jednak z jednej strony ze ścisłym przestrzeganiem wymogów niezbędnych do realizacji muzealnej inwestycji, jak i posiadaniem odpowiednich środków finansowych. Budynki trzeba wyremontować, adaptować do celów muzealnych.
- Niestety, pomimo tego, że wielokrotnie zwracaliśmy się z prośbą o dotacje do różnych instytucji (m.in. ministra kultury), nie udało nam się otrzymać pieniędzy na ten cel - mówi ks. prał. Śliwka. - Samej diecezji nie stać na taki wydatek, więc plany te odsuną się na pewno w czasie. Nie ukrywam, że dziwi mnie takie traktowanie po macoszemu zabytków katolickiej sztuki sakralnej, którymi się zajmujemy. Tak wiele innych instytucji otrzymuje dotację, a nas zawsze się pomija...
Tymczasem - co podkreślał już w „Niedzieli” Marek Stadnicki - Muzeum Diecezjalne pomimo takiej samej nazwy, niejako identycznego zakresu działalności i zbieżnego celu z jednostkami państwowymi, muzea ustanawiane przez Kościół nie są w jakimkolwiek stopniu finansowane z budżetu państwa. Owa kuriozalna sytuacja - bo przecież tak tam, jak i tu chodzi o to, by zachować dla potomnych dziedzictwo w tych „skarbcach kultury” - jest pewną pozostałością po czasach swoistej „rewolucji kulturalnej” realizowanej w kolejnych powojennych dziesięcioleciach, kiedy to próbowano rozdzielić w sposób sztuczny coś, co od zawsze pozostawało nierozerwalne. Ta sytuacja - do dziś wstydliwie przemilczana - powodowała, iż niejako ustawowo skazywano liczne obiekty na zagładę, bo przecież „mimo że to zabytek, to dany obiekt należy do Kościoła i w jego gestii leżą wydatki na remont, zabezpieczenie i konserwację”.
- Nie będziemy jednak załamywać rąk, ale powoli dopinać swego celu - zapowiada ks. prał. Piotr Śliwka.
Już teraz gromadzone są rękopisy, zabytkowe dzieła sakralne.
- Razem z Muzeum Diecezjalnym Ksiądz Biskup powołał do życia również Archiwum Diecezjalne - dodaje Ksiądz Dyrektor. - Gromadzimy w nim duplikaty ksiąg parafialnych z kościołów całej diecezji, tak aby potrzebne dane były zabezpieczone na wypadek jakiegoś nieszczęścia w parafii (np. pożaru).
Docelowo wszystkie dokumenty mają być dostepne dla naukowców, jako źródła do prac historycznych czy socjologicznych.
- Nasza diecezja jest wyjątkowa. Żyjemy na ziemiach, na których gospodarzyli Niemcy, Czesi i Polacy. Często to właśnie kościoły i plebanie były jedynymi miejscami, w których ocalały przedmioty kultu religijnego z dawnych lat. Naszym zadaniem jest ich wyszukiwanie, konserwowanie (jeśli parafia sama nie jest w stanie tego zrobić) i gromadzenie dla potomnych - podsumowuje ks. prał. Piotr Śliwka.

* * *

Ks. prał. Piotr Śliwka
Dyrektor Muzeum i Archiwum Diecezjalnego ks. prał. Piotr Śliwka to nietuzinkowa postać. Urodzony w 1956 r. w Środzie Śląskiej, absolwent Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu (1981). W latach 1981-84 był wikariuszem w parafii Niepokalanego Poczęcia NMP w Bogatyni, w latach 1984-87 - w parafii św. Jakuba w Sobótce, w latach 1987-89 - w parafii św. Mikołaja w Nowej Rudzie. Od IX 1980 r. współorganizator struktur „Solidarności”, odprawiał nabożeństwa w intencji ludzi pracy, organizator spotkań, udostępniał lokal przy kościele. W latach 1980-89 współpracownik wałbrzyskiego i wrocławskiego Klubu Inteligencji Katolickiej. Po 13 XII 1981 r. nadal wspierał „Solidarność”, otaczał opieką duszpasterską rodziny internowanych i represjonowanych, organizował wypoczynek dla dzieci opozycjonistów i konferencje edukacyjneh o charakterze patriotycznym.
W latach 1981-82 współpracownik Karola Modzelewskiego i Solidarności Polsko-Czechosłowackiej. W latach 1981-89 odprawiał Msze św. za Ojczyznę; był kapelanem Duszpasterstwa Ludzi Pracy; w 1984 i 1987-89 - organizator Tygodni Kultury Chrześcijańskiej; 1985-89 - kolporter pism podziemnych: „Robotnika”, „Tygodnika Mazowsze”, „Z Dnia na Dzień”, „Solidarności Walczącej”, „Biuletynu Dolnośląskiego” oraz książek paryskiej „Kultury”, NOWej, ulotek, znaczków poczt podziemnych i in. materiałów na terenie Dolnego Śląska (w każdej prowadzonej przez niego parafii działał punkt kolportażowy). W latach 1988-89 współzałożyciel pisma „Żółw” w Nowej Rudzie, odpowiedzialny za przepisywanie, druk, dostawy sprzętu i materiałów poligraficznych, sam konstruował maszyny drukarskie i udostępniał lokal na plebanii w Nowej Rudzie. Od 2005 r. referent Wydziału Gospodarczego Świdnickiej Kurii Biskupiej; od 2007 r. proboszcz parafii św. Józefa Oblubieńca w Świdnicy; od 2008 r. dyrektor Muzeum Diecezjalnego w Świdnicy i archiwista diecezjalny. Odznaczony Krzyżem „Semper Fidelis” (2006) i Krzyżem Zasługi przez Prezydenta RP (2011).