Aktualne normy prawa kanonicznego

Kwestia tytułu kościoła znajduje swój wyraz w działalności legislacyjnej Kościoła. Oznacza to, że Stolica Apostolska nie traktuje omawianej problematyki marginalnie, ale nadaje jej znaczącą rolę. Stąd w kanonie 1218 Kodeksu Prawa Kanonicznego czytamy - "Każdy kościół powinien mieć swój tytuł, który nie może być zmieniony po dokonaniu poświęcenia kościoła". Z powyższego przepisu wynika, iż tytuł swój powinien mieć kościół zarówno poświęcony, jak i pobłogosławiony. Tytuł ten określa zwykle biskup diecezjalny, wydając pozwolenie na jego budowę. Dlatego już podczas obrzędu pobłogosławienia i położenia kamienia węgielnego wiadomo, jaki tytuł będzie miał nowo wybudowany kościół. Tytułu tego nie można zmieniać po poświęceniu kościoła, chyba że za zgodą Stolicy Apostolskiej. Można to uczynić na mocy specjalnego zezwolenia biskupa diecezjalnego przed poświęceniem oraz przed i po pobłogosławieniu kościoła, jeśli zachodzą ważne racje.
Mówiąc o obrzędzie poświęcenia lub pobłogosławienia kościoła, prawodawca kościelny odróżnia te dwa obrzędy. Poświęcenie jest obrzędem uroczystym, dokonanym przez biskupa, i odnosi się to do kościoła przeznaczonego na stałe do kultu Bożego. Natomiast błogosławieństwo kościoła jest obrzędem mniej uroczystym. Błogosławi się tylko te kościoły, które nie są przeznaczone na stałe do kultu Bożego; np. jeśli wiadomo, że dany kościół ulegnie rozbiórce po wybudowaniu nowego kościoła, albo w razie wybudowania kościoła z materiału nietrwałego.
Ordo dedicationis ecclesiae et altaris wzorując się na instrukcji Calendaria particularia, wydanej przez Kongregację Kultu Bożego w dniu 24 czerwca 1970 r. ustala, że tytułem kościoła może być: Przenajświętsza Trójca lub każda z Osób Bożych, czyli Bóg Ojciec, Jezus Chrystus pod wezwaniem tajemnicy Jego Życia lub pod imieniem już wprowadzonym do liturgii, Duch Święty, a także Matka Boża pod wezwaniem już przyjętym w liturgii, święci aniołowie, święty wpisany do Martyrologium Rzymskiego lub bezsprzecznie kanonizowany. Według Ordo dedicationis, kościół nie może nosić tytułu błogosławionego, chyba że na mocy specjalnego indultu Stolicy Apostolskiej. Norma ta została zmieniona przez Kongregację Kultu Bożego i Sakramentów, która w dniu 29 listopada 1998 r. wydała specjalną notyfikację: De dedicatione aut benedictione ecclesiae in honorem alicuis beati. W dokumencie tym czytamy, że w diecezjach, w których zgodnie z prawem kalendarza partykularnego wpisano błogosławionych, biskup diecezjalny może poświecić lub pobłogosławić kościół na cześć błogosławionego lub błogosławionych, bez specjalnego indultu Stolicy Apostolskiej.
Kościół może mieć tylko i wyłącznie jeden tytuł. Istnieje jednak możliwość wyboru dwóch lub więcej świętych, pod warunkiem, że w kalendarzu liturgicznym występują oni razem (np. Piotr i Paweł). Święty, pod którego wezwaniem poświęcono lub pobłogosławiono kościół, jest nazywany patronem kościoła.
Zgodnie z normami Stolicy Apostolskiej, z tytułem kościoła związane jest święto tytułu kościoła - potocznie odpust. Święto to nie ma rangi święta nakazanego, ale winno być celebrowane corocznie w stopniu uroczystości, gdyż według natury tego święta i kalendarza liturgicznego przysługuje mu miano uroczystości.
Z pobożnym nawiedzeniem kościoła parafialnego w dniu święta jego tytułu związany jest odpust zupełny. Odpust ten można uzyskać albo w tym, albo w innym dniu, określonym przez ordynariusza miejscowego, przy uwzględnieniu pożytku wiernych. Podobny odpust można uzyskać w kościele katedralnym, konkatedralnym (współkatedralnym) i w sanktuarium, chociażby nie były kościołami parafialnymi oraz w kościołach parafii tymczasowej. Nie można natomiast uzyskać odpustu zupełnego ani też cząstkowego jak niekiedy bywa to błędnie interpretowane w przypadku święta tytułu w kościele filialnym, rektorskim czy też w kaplicy. W tych kościołach można uzyskać podobny przywilej na mocy specjalnego indultu Penitencjarii Apostolskiej.
Jak możemy zauważyć, tytuł kościoła spełnia nie tylko funkcję praktyczną, dzięki której można odróżnić jeden kościół od drugiego, ale posiada także znaczenie teologiczne. Nadanie tytułu kościołowi podczas jego dedykacji (poświęcenia) można porównać do nadania imienia dziecku podczas chrztu.