Zgodnie z zasadą, że lepiej zapobiegać niż leczyć, warto zadbać o to, by w czasie gdy panują surowe warunki pogodowe, zabezpieczyć się przed odmrożeniami.

Ważna jest ochrona

Podstawą jest odpowiedni do temperatury, nieuciskający ubiór. Sprawdzają się sposób ubierania na cebulkę i dbałość o ciepło stóp. Zimowe obuwie nie powinno ograniczać swobody poruszania palcami nawet po włożeniu ciepłej skarpety czy wkładki termicznej. Obok palców rąk i stóp na odmrożenia narażone są najbardziej nos, uszy, policzki i broda. Dlatego konieczne są czapka i rękawiczki, a dodatkowo szalik. Garderoba musi być sucha – przemoczone buty lub inne części ubrania trzeba szybko zmienić, bo zwiększają ryzyko odmrożenia. Te zasady dotyczą zarówno warunków miejskich, jak i aktywności fizycznej w plenerze. I chociaż wydają się oczywiste, to w praktyce często można spotkać osoby, których ubiór nie odpowiada zimowym warunkom pogodowym.

Nie tylko ubiór

Do odmrożeń dochodzi szybciej, gdy jesteśmy głodni, odwodnieni, osłabieni, mamy problemy z układem krążenia lub chorujemy na cukrzycę. Dlatego nawodnienie organizmu w czasie mrozów jest tak samo ważne jak w czasie upałów. Zimowe posiłki nie muszą być, jak uważają niektórzy, tłuste i obfite, dobrze jednak, jeżeli są ciepłe. Fatalnym błędem jest spożywanie alkoholu pod pretekstem, że on rozgrzewa. Skutek jest odwrotny.

Konieczność starannego przygotowania dotyczy zwłaszcza wycieczek w góry. Odpowiedni ekwipunek, realne zaplanowanie czasu wyprawy i wpisany w telefonie numer ratunkowy GOPR i TOPR lub inny sposób wezwania w razie potrzeby pomocy – to abc zdrowia i bezpieczeństwa przed zimowym wyjściem w góry.

Cztery stopnie

Odmrożenia są klasyfikowane według skali czterostopniowej. W I, najniższym stopniu, mamy do czynienia z odmrożeniem powierzchownych warstw naskórka. Objawami są: ból, miejscowe zaczerwienienie lub bladość skóry, mrowienie. Te zmiany nie są trwałe, a po zagojeniu się skóry nie pozostawiają śladów. Przy II stopniu odmrożeniu ulegają głębsze warstwy naskórka, w miejscu odmrożenia mogą się pojawić pęcherze wypełnione płynem surowiczym. Stopień III oznacza, że obok naskórka uszkodzeniu uległy skóra właściwa, a czasem także położone pod nią tkanki. W stopniu IV dochodzi do martwicy tkanek. W skrajnych przypadkach konieczna może być amputacja np. palca. O ile przy I stopniu odmrożenia wystarczy pomoc domowa, to przy zmianach sygnalizujących wyższe stopnie konieczna jest szybka pomoc medyczna.

Jak działać

W przypadku odmrożenia osobę poszkodowaną trzeba przetransportować do ciepłego pomieszczenia. Na czas transportu uszkodzone miejsca można okryć dodatkową sztuką odzieży, nie wolno natomiast nacierać ich śniegiem czy gwałtownie masować. W domu trzeba przebrać chorego w suche, ciepłe ubranie, a podczas zdejmowania butów należy je rozluźnić czy rozsznurować na całej długości i dopiero wtedy stopniowo i ostrożnie wyjmować z nich stopy. Płyn podany do picia powinien być ciepły, ale nie gorący. Nie wolno podawać alkoholu. Jeżeli wskazane jest przewiezienie chorego na SOR lub do innej placówki medycznej, na czas transportu odmrożone miejsce można zabezpieczyć jałowym opatrunkiem. Jeśli pojawiły się pęcherze, nie wolno ich przekłuwać.